Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sermaye Piyasası Kurulunun tasfiyesine karar verdiği belirli yatırım fonları için özel bir tasfiye ve ödeme mekanizması kuran kanun teklifini kabul etti. Düzenleme, hak sahiplerine net yatırım tutarları esas alınarak 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılmasına imkân tanırken, fonlardan hukuka aykırı biçimde çıkarılan varlıkların geri kazanılması ve zararın sorumlulardan tahsil edilmesi için de yeni kurallar getiriyor.
Düzenleme hangi fonları kapsıyor?
Kanun, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenleme yürürlüğe girdiğinde tasfiyesi henüz tamamlanmamış fonları kapsıyor. TBMM'deki teklif metni, bu yapının diğer yatırım fonları için genel veya sürekli bir tasfiye rejimi oluşturmadığını açıkça belirtiyor. Bu nedenle yeni hükümler bütün fon piyasasına değil, karar kapsamındaki sınırlı gruba uygulanacak.
Reuters'ın 23 Ekim tarihli haberine göre başlangıçta dondurulan 131 fonun 84'ünde tasfiye tamamlandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yaklaşık 390 bin hesabın kanunun ardından ödeme alabileceğini söyledi. Bu sayı, her hesap sahibinin aynı tutarı veya zararının tamamını hemen alacağı anlamına gelmiyor; ödeme miktarı hak sahipliği, net yatırım ve fondaki kullanılabilir kaynağa göre belirlenecek.
Ara ödeme nasıl hesaplanacak?
Düzenlemeye göre net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan bir yatırımcıya bu tutara kadar, net yatırımı 1 milyon lira veya üzerinde olan kişiye ise en fazla 1 milyon lira ara ödeme yapılabilecek. Para piyasası niteliğindeki fonlar dışındaki fonlarda ödeme, hesaplamadan önceki gün sonunda yatırımcının hesabında görünen katılma paylarının toplam değerini aşamayacak.
Fon pay sahipliği ve yatırım tutarları Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtları üzerinden tespit edilecek. Tasfiye işlemleri SPK'nın gözetim ve denetiminde yürütülecek; fon varlıklarının belirlenmesi, nakde çevrilmesi, değerleme yöntemi, ödeme sırası ve nihai dağıtım gibi uygulama ayrıntılarını Kurul belirleyecek. Mevcut nakdin herkese aynı anda yetmemesi halinde küçük yatırım tutarlarına öncelik verilmesi de düzenlemenin öngördüğü mekanizmalar arasında.
Ara ödeme, nihai tasfiye hesabından ayrı bir geçiş adımı olarak tasarlandı. Yatırımcı ara ödeme aldıktan sonra fondaki kalan hakları ortadan kalkmayacak; nihai dağıtım, fon varlıklarının satılması ve geri kazanılan değerlerin hesaba katılmasının ardından ayrıca belirlenecek. Böylece ilk ödeme likidite sorununu azaltmayı, son hesaplaşma ise gerçek tasfiye sonucunu yansıtmayı amaçlıyor.
Hukuka aykırı işlemler için geri alma yolu
Kanun yalnızca ödeme takvimini düzenlemiyor. Gerçek bir ekonomik amacı bulunmayan veya fon menfaatine aykırı işlemlerle ilişkili taraflara aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacakların fon mal varlığından hukuka aykırı çıkarılmış değer sayılmasına imkân tanıyor. Bu değerlerin geri alınması ve oluşan zararın sorumlulardan tahsil edilmesi için hukuki takip yürütülebilecek.
Bu kapsam; karşılıksız kredi, borç, avans, teminat, devir, alım-satım, repo ve ters repo gibi işlemleri kapsayabiliyor. Ancak sorumluluk ve tahsilat her somut işlem için yapılacak incelemeye bağlı olacak. Kanunun kabul edilmesi, herhangi bir kişi veya şirket hakkında otomatik olarak suç ya da tazminat kararı verildiği anlamına gelmiyor.
Yatırımcı için sıradaki aşama
Düzenleme ara ödemeyi mümkün kılıyor fakat tek başına ödeme tarihini ve her yatırımcının alacağı kesin tutarı belirlemiyor. Uygulama için kanunun yürürlüğe girmesi, SPK'nın ilgili fonları ve usulleri belirlemesi, hak sahipliği kayıtlarının doğrulanması ve dağıtılabilir kaynağın hesaplanması gerekiyor. Nihai tasfiye tamamlandığında kalan varlıklar ve geri kazanılan değerler ayrıca paylaştırılabilecek.
Bu nedenle yatırımcıların resmî SPK, MKK ve tasfiye kuruluşu duyurularını takip etmesi önem taşıyor. Meclisten geçen metnin temel sonucu, bir aydan uzun süredir fonlarına erişemeyen yatırımcılar için ara ödeme yolunun açılması ve kayıp varlıkların geri kazanılmasına yönelik özel bir hukuki çerçevenin kurulması oldu. Düzenleme tam ve anında tazmin garantisi değil; tasfiye sürecini ilerletmek için oluşturulmuş sınırlı bir mekanizma.
