Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) piyasasının nasıl işletileceğine ilişkin kurallar belirlendi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan yönetmelik, 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme; emisyon tahsisatlarının ihale edilmesi, ikincil piyasada alınıp satılması, elektronik kayıtların tutulması, teminat, uzlaştırma, faturalama ve ödeme süreçlerini kapsıyor.
Piyasa işletmecisi EPİAŞ olacak
Yönetmeliğe göre piyasayı Enerji Piyasaları İşletme AŞ, yani EPİAŞ işletecek. Birincil piyasadaki tahsisat ihaleleri ile ikincil piyasa işlemleri, ETS Piyasası Yönetim Sistemi üzerinden yürütülecek. İşletmelerin tahsisatları ise İşlem Kayıt Sistemi’nde hesap bazında izlenecek.
İşlem Kayıt Sistemi; tahsisatların ihraç edilmesi, elde tutulması, başka bir hesaba aktarılması, iptal edilmesi ve emisyon yükümlülüğünün karşılanmasında kullanılması gibi işlemler için merkezi kayıt işlevi görecek. ETS kapsamındaki işletmelerin bu sistemde hesap açması ve piyasa katılımı için gerekli anlaşmaları tamamlaması gerekecek.
Tahsisatlar ihaleyle piyasaya çıkacak
Birincil piyasada tahsisatlar, İklim Değişikliği Başkanlığının belirleyeceği takvime göre ihale yöntemiyle katılımcılara sunulacak. İhale sonucunda Türk lirası üzerinden Tahsisat Referans Fiyatı oluşacak. Ücretsiz dağıtılan veya birincil piyasada satın alınan tahsisatlar daha sonra ikincil piyasalarda işlem görebilecek.
Spot tahsisat piyasasında alış ve satış tekliflerinin eşleştirilmesi öngörülüyor. Yönetmelik aynı zamanda teminatların hesaplanması, piyasa işlemlerinden doğan alacak ve borçların uzlaştırılması, ödemeler ve fatura itirazları için uygulanacak çerçeveyi belirliyor. Faturaya itiraz ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacak.
Raporlamayan işletmelerin işlemleri sınırlanabilecek
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmadığı bildirilen katılımcıların hesaplarında, tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesi dışındaki işlemler sınırlandırılabilecek. Raporun sunulduğu yetkili kurum tarafından bildirildiğinde bu engel kaldırılacak. Böylece emisyon raporlaması ile piyasa erişimi arasında doğrudan bir uyum mekanizması kuruluyor.
Yürürlük, hemen canlı işlem anlamına gelmiyor
Yönetmeliğin yayımlanması, karbon piyasasında aynı gün gerçek para ve tahsisat işlemlerinin başladığı anlamına gelmiyor. Geçici hüküm uyarınca İşlem Kayıt Sistemi, birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası faaliyete geçene kadar teslimat, faturalama ve ödeme yükümlülüğü doğurmayan sanal uygulama yapılabilecek.
Düzenlemede 2026 sistem yılı emisyonları için tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizmasına da yer veriliyor. Uygulamanın ayrıntıları, başvuru ve ihale takvimi yetkili kurumların belirleyeceği süreçlere bağlı olacak. Yönetmelik belirli bir piyasa açılış tarihi, ilk karbon fiyatı veya şirketler için kesin maliyet açıklamıyor.
Karbon piyasasının operasyonel çerçevesi oluştu
Yeni yönetmelik, daha önce oluşturulan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi çerçevesini operasyonel piyasa kurallarına bağlıyor. Bundan sonraki aşamada katılımcı hesaplarının açılması, sistemlerin test edilmesi, ihale takviminin duyurulması ve piyasaların fiilen işleme alınması izlenecek. İşletmeler açısından emisyon verilerinin doğrulanması ve tahsisat ihtiyacının planlanması piyasa katılımının temel unsurları olacak.
