Yapay zekâ şirketi Anthropic, 18 Ekim’de yaptığı açıklamayla hisselerinin başlangıçta yüzde 5’ini yeni kurulan Anthropic Kamu Yararı Fonu’na ayırmayı planladığını duyurdu. Hisse devri henüz kesinleşmiş değil ve hissedarların onayına bağlı. Şirket ayrıca değeri yükseldikçe fonun payını artırabilecek bir mekanizma tarif ederek girişimi tek seferlik bir bağıştan ziyade uzun vadeli bir taahhüt olarak konumlandırdı.
Anthropic’in birincil duyurusuna göre fon, şirketin tamamına sahip olduğu ayrı bir limited şirket yapısında kurulacak. Bu tercihin, farklı kamu yararı faaliyetleri arasında esneklik sağlaması amaçlanıyor. Anthropic’in verdiği örnekler arasında geleneksel kâr amacı gütmeyen kuruluşlara büyük bağışlar yapmak ve belirli topluluklara doğrudan dağıtım gerçekleştirmek bulunuyor. Şirket, fonun elindeki Anthropic hisselerinin ABD’de veya başka ülkelerde lobicilik ya da siyasi bağış için kullanılmayacağını da belirtti.
Hisse taahhüdü nasıl işleyecek?
Başlangıç tahsisi, hissedarların onay vermesi halinde Anthropic hisselerinin yüzde 5’i olacak. Şirket, henüz açıklanmayan bir temel değerin üzerinde şirket değerinin her yüzde 50 artışında yönetim kurulunun takdiriyle fona ilave yüzde 2 hisse eklenebileceğini bildirdi. Fonun yönetim yapısı, işleyişi ve ileride pay artışını tetikleyebilecek değerleme eşikleri hakkında daha fazla bilginin önümüzdeki aylarda paylaşılması planlanıyor.
Reuters, yüzde 5’lik taahhüdü ve hissedar onayı koşulunu bağımsız biçimde doğrularken, fon payının şirketin değerlemesiyle birlikte büyüyebileceğini aktardı. Business Insider da ayrı tüzel yapının kâr amacı gütmeyen kuruluşlara bağış yapabileceğini veya belirli gruplara doğrudan dağıtım sağlayabileceğini bildirdi. Her iki haber kaynağındaki temel unsurlar Anthropic’in resmi açıklamasıyla örtüşüyor.
Daha geniş bir kamu yararı stratejisi
Anthropic, kamu yararı şirketi statüsünde faaliyet gösteriyor ve misyonuyla bağlantılı çalışmalarının önemli bölümünü zaten şirket bünyesinde yürüttüğünü söylüyor. Açıklamada yapay zekâ güvenliği ve yorumlanabilirlik araştırmaları, uygulamalı biyomedikal çalışmalar ile kâr amacı gütmeyen ve bilimsel kuruluşlara sunulan indirimler örnek gösterildi. Yeni fonun ise farklı bir hukuki ve operasyonel yapı gerektirebilecek faaliyetlere alan açması hedefleniyor.
Şirket, fonun ele alabileceği başlıklardan biri olarak iş gücü piyasasındaki dönüşümü gösterdi. Anthropic’e göre yapay zekâ büyük bir ekonomik değer üretebilirken çalışanlar açısından istikrarsızlık da yaratabilir. Şirket, bu etkileri araştırmak ve bunlara yanıt geliştirmek için daha önce açıkladığı 200 milyon dolarlık taahhüde atıf yaptı; ancak yapay zekâdaki ilerleme hızının daha kapsamlı araçlar gerektirebileceğini savundu. Yeni fonun esnek yapısının bu tür yaklaşımları denemeye imkân verebileceği belirtildi.
Anthropic ayrıca fonu, kurucular ve çalışanların daha önce verdiği taahhütlerin devamı olarak sundu. Şirket, kurucularının Anthropic kurulurken sahip oldukları hisselerin yüzde 80’ini bağışlama sözü verdiğini açıkladı. Bunun yanında çalışanların hisse bağışlarını şirketin eşleştirdiği bir program yürütülüyor ve duyuruya göre çalışanların yaklaşık yarısı bu programa katılıyor. Anthropic, mevcut taahhütlerle yeni plan birlikte değerlendirildiğinde, gelecekte değerleme eşiklerine bağlı olası artışlar hariç, hisselerin yaklaşık yüzde 20’sinin kamu yararına ayrılmış olacağını belirtti.
Henüz netleşmeyen noktalar
Plan tamamlanmış bir işlem değil. İlk yüzde 5’lik tahsis için hissedar onayı gerekiyor; ayrıca fonun ayrıntılı yönetim çerçevesi ile ek payların hangi temel değer üzerinden hesaplanacağı açıklanmadı. Fonun kimler tarafından yönetileceği, önceliklerin nasıl belirleneceği ve dağıtımların nasıl denetleneceği bu belgeler yayımlandığında daha sağlıklı değerlendirilebilecek.
Şimdilik açıklama, girişimin önerilen ölçeğini ve temel yapısını ortaya koyuyor. Bir sonraki önemli aşama Anthropic’in yönetim modelini, değerleme eşiklerini ve kamu yararı raporlamasını açıklaması olacak. Bu bilgiler yayımlanana kadar yüzde 5’lik oran, gerçekleşmiş bir devir değil, onaya bağlı planlanan bir taahhüt olarak ele alınmalı.
