Kanada Başbakanı Mark Carney, Kanadalı mühendislik ve nükleer teknoloji şirketi AtkinsRéalis'in Türkiye'nin planladığı üçüncü nükleer enerji santralinin geliştirilmesinde güçlü adaylardan biri olduğunu söyledi. Carney, 23 Ekim'de İstanbul'da gazetecilere yaptığı açıklamada rekabetin sürdüğünü, nihai kararın Türkiye tarafından verileceğini ve seçimin 2026 sonundan önce yapılabileceğini belirtti.
Açıklama, Türkiye ile Kanada'nın ilişkilerini stratejik ortaklık seviyesine yükseltmesinden bir gün sonra geldi. İki ülkenin üzerinde uzlaştığı üç yıllık eylem planında enerji, ticaret, yatırım, savunma ve diplomatik iş birliği başlıkları yer alıyor. Sivil nükleer enerji, sıvılaştırılmış doğal gaz ve yenilenebilir enerji alanları da yeni ortaklık kapsamında öne çıkan konular arasında.
AtkinsRéalis'in Türkiye çalışması martta başladı
AtkinsRéalis'in iştiraki Candu Energy ile Türkiye Nükleer Enerji AŞ, 3 Mart 2026'da Kanada'nın CANDU reaktör teknolojisinin Türkiye'de uygulanabilirliğini araştırmak için bir mutabakat zaptı imzaladı. Şirketin resmî açıklamasına göre çalışma, Türkiye'nin nükleer programına üç ek reaktör kazandırma hedefi doğrultusunda teknik ve ekonomik fırsatları değerlendirmeyi amaçlıyor.
Mutabakat zaptı bir yapım sözleşmesi veya teknoloji satın alma kararı değil. Taraflara bilgi paylaşımı, uygulanabilirlik değerlendirmesi ve olası iş modellerinin incelenmesi için çerçeve sağlıyor. Carney'nin son açıklaması Kanada tarafının şansını daha yüksek gördüğünü ortaya koysa da Türkiye henüz AtkinsRéalis'i yüklenici veya teknoloji sağlayıcısı olarak seçtiğini duyurmadı.
Üçüncü santral Trakya için planlanıyor
Türkiye'nin ilk nükleer enerji santrali Mersin'deki Akkuyu'da Rusya'nın Rosatom şirketi tarafından inşa ediliyor. İkinci büyük santral için Karadeniz kıyısındaki Sinop, üçüncü santral için ise Trakya bölgesi planlarda yer alıyor. Reuters'a göre Ankara üçüncü proje konusunda Kanada'nın yanı sıra Güney Kore, Rusya, Çin ve Japonya ile de görüşmeler yürüttü.
Carney, CANDU teknolojisinin geçmiş performansını, Türk şirketleriyle kurulabilecek inşaat ortaklıklarını ve yerel tedarik zinciri oluşturma imkânını Kanada teklifinin avantajları olarak sıraladı. Bu unsurlar siyasi düzeyde destek görse de santralin reaktör sayısı, finansman modeli, toplam maliyeti, elektrik alım koşulları ve inşaat takvimi açıklanmış değil.
Kanada tarafının önerisi ağır suyla çalışan CANDU tasarımına dayanıyor. Resmî şirket açıklaması, teknolojinin Türkiye'de kullanılabilirliğinin incelendiğini doğruluyor ancak belirli bir reaktör modeli, kurulu güç veya saha tasarımı açıklamıyor. Teknik değerlendirme tamamlanmadan sistemin maliyeti, üretim kapasitesi ya da yerli katkı oranı hakkında kesin rakam vermek mümkün değil.
Yıl sonu hedefi kesin takvim değil
Kanada Başbakanının “yıl sonundan önce karar çıkabilir” değerlendirmesi Türkiye tarafından ilan edilmiş bağlayıcı bir ihale takvimi niteliği taşımıyor. Proje seçimi; teknik değerlendirme, finansman, yer seçimi, lisanslama, güvenlik incelemeleri ve uluslararası nükleer yükümlülükler gibi çok sayıda aşamaya bağlı. Bu nedenle mevcut gelişme, kesinleşmiş yatırım kararı değil, devam eden rekabette Kanada teklifinin siyasi görünürlüğünün artması olarak değerlendirilmeli.
Mart ayındaki mutabakatın ardından Türk ve Kanadalı yetkililer CANDU teknolojisinin uygulanabilirliği üzerine görüşmeleri sürdürdü. İki ülkenin yeni stratejik ortaklığı, bu teknik temaslara daha geniş bir enerji ve ticaret çerçevesi sağlıyor. Ancak ortaklık metni tek başına AtkinsRéalis'e proje hakkı vermiyor ve başka ülkelerden gelen teklifleri ortadan kaldırmıyor.
Bir nükleer santral kararı yalnızca reaktör tedarikçisinin seçilmesinden oluşmuyor. Yakıt hizmetleri, atık yönetimi, insan kaynağı, düzenleyici denetim ve uzun vadeli bakım düzenlemeleri de projenin ekonomik ve güvenlik boyutlarını belirliyor. Bu başlıkların hiçbiri için AtkinsRéalis'e ilişkin bağlayıcı ticari şartlar kamuoyuna açıklanmış değil.
Türkiye'nin vereceği karar, nükleer kapasite hedefleri kadar teknoloji seçimi, yerli sanayi katılımı ve uzun vadeli enerji güvenliği açısından da önem taşıyacak. Şimdilik doğrulanmış gelişme, AtkinsRéalis'in resmen değerlendirmede olduğu, Kanada yönetiminin şirketi güçlü aday olarak gördüğü ve kararın Türkiye'ye ait olduğu. Kesin sözleşme, maliyet veya başlangıç tarihi açıklanana kadar proje adaylık aşamasında kalıyor.
