Avrupa Birliği ile Çin, Pekin’de iki gün süren görüşmelerin ardından hibrit araç ihracatı, Avrupa ürünlerinin Çin pazarına erişimi ve nadir toprak elementlerine yönelik lisans süreçlerini kapsayan geçici bir ticaret uzlaşısına ulaştı. AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič sonucu önemli bir ilk adım olarak nitelendirirken, uygulama öncesinde siyasi onay ve ayrıntılı çalışmalar gerektiğini vurguladı.
8–9 Ekim tarihlerindeki görüşmelere Šefčovič ile Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao eş başkanlık etti. Tarafların ortak açıklaması, ticaret ve yatırım anlaşmazlıkları üzerine görüşmelerin sürdürülmesini öngördü. Reuters ve Associated Press ise toplantı sonrasında AB komiserinin verdiği ek ayrıntıları aktardı. Bunlar arasında Çin’den Avrupa’ya gönderilen hibrit ve şarj edilebilir hibrit araçların miktarının azaltılması beklentisi yer aldı.
Šefčovič’e göre uzlaşı, dört yıl içinde ithalatı birkaç milyon araç azaltabilir ve öngörülen akışı yarıdan fazla düşürebilir. Ancak taraflar bağlayıcı bir kota, uygulama mekanizması veya eksiksiz takvim yayımlamadı. Bu nedenle gelişmenin nihai bir ticaret anlaşması değil, geçici bir siyasi anlayış olarak değerlendirilmesi gerekiyor. AB liderlerinin bir sonraki zirvede sonucu inceleyerek ilave adımlara onay verip vermeyeceğine karar vermesi bekleniyor.
Araçlar, gümrük vergileri ve nadir toprak lisansları
Taraflar, otomotiv parçaları, zeytinyağı ve ayakkabı dahil yaklaşık 4 milyar avroluk Avrupa ürünü üzerindeki Çin ithalat vergilerinin düşürülmesini de görüştü. Çin bakanlığı ile AB komiserinin açıklamasına göre Pekin, nadir toprak elementleri ve kalıcı mıknatıslara yönelik ihracat lisanslarının “yeşil kanal” mekanizması üzerinden kolaylaştırılmasını sürdürecek. Bu hammaddeler otomotiv, yenilenebilir enerji ekipmanları, elektronik ve diğer sanayi tedarik zincirleri açısından kritik önem taşıyor.
Resmî ortak açıklamada, AB’nin Çin menşeli elektrikli araçlara yönelik sübvansiyon soruşturmasının ardından uyguladığı vergilere alternatif olabilecek fiyat taahhütleri üzerindeki görüşmelerin devam edeceği belirtildi. Fiyat taahhüdü, klasik gümrük vergisi yerine ithal ürünler için asgari koşullar belirlenmesine dayanıyor. Mevcut önlemlerin kaldırıldığına ilişkin nihai bir karar açıklanmadı ve incelenen kaynaklarda tamamlanmış bir hukuk metni bulunmuyor.
Çin Ticaret Bakanlığı, Wang’ın AB’nin son dönemde uyguladığı kısıtlayıcı önlemlere ilişkin kaygılarını dile getirdiğini ve Çin’in Avrupa’nın ekonomik sorunlarının kaynağı değil çözüm ortağı olarak görülmesi gerektiğini savunduğunu bildirdi. AB yetkilileri ise büyüyen ticaret dengesizliğine ve hızla artan Çin ihracatının Avrupa’daki üreticiler ile istihdam üzerindeki etkisine odaklandı. Reuters’a göre AB’nin şarj edilebilir hibrit araç ithalatı eylül ayına kadar geçen bir yılda yüzde 86 artarken fiyatlar yüzde 20 düştü.
İlk adım, tamamlanmış çözüm değil
Görüşmeler yaklaşık üç aylık müzakere döneminin ve AB tarafının somut ilerleme için belirlediği ekim takviminin ardından yapıldı. Birliğin Çin ile günlük ticaret açığının 1 milyar avroyu aşması, dengeleme hedefini Brüksel’in temel gündemlerinden biri haline getirdi. Šefčovič uzlaşının önemli olduğunu ancak sürecin sonu olmadığını söyledi. Diyalog ocak ayındaki çevrim içi görüşme ve ticaret bakanlarının Mart 2027’de planlanan buluşmasıyla devam edecek.
Avrupa otomotiv sektörü gelişmeyi temkinli karşıladı. Sektör temsilcileri daha öngörülebilir ticaret koşullarının yararlı olacağını, ancak tedbirlerin rekabet kaygılarını giderip gidermeyeceğini söylemek için erken olduğunu belirtti. Avrupalı üreticiler daha düşük fiyatlı Çin ithalatı, ABD tarifeleri ve yeniden yapılanma maliyetleriyle karşı karşıya kalırken Çinli üreticiler dış pazarlara daha fazla yöneliyor.
Geçici uzlaşı kısa vadeli gerilimi azaltabilir; ancak gerçek etkisi ayrıntılı kurallara, siyasi onaya ve uygulama biçimine bağlı olacak. Araç miktarındaki azalmanın nasıl ölçüleceği, hangi Avrupa ürünlerine daha düşük vergi uygulanacağı, nadir toprak lisanslarının ne kadar hızlı sonuçlandırılacağı ve fiyat taahhütlerinin mevcut elektrikli araç vergilerinin yerini alıp alamayacağı henüz yanıtlanmadı. Bu başlıklar netleşene kadar anlaşma, kapsamlı bir çözümden çok devam eden müzakerelerin çerçevesi niteliğinde.
