ABD, Ukrayna’ya 500 adet Patriot Advanced Capability-3 Missile Segment Enhancement önleme füzesi ve ilgili destek unsurlarının tahmini 2,1 milyar dolar bedelle olası dış askerî satışına onay verdi. Dışişleri Bakanlığının kararı 30 Ekim’de duyuruldu. Ancak bu onay, silah satış sürecinin bir aşaması; sözleşmenin imzalandığı veya teslimatların başladığı anlamına gelmiyor.
Önerilen paket neleri içeriyor?
Paket; 500 PAC-3 MSE önleme füzesi, gizli ve gizli olmayan yedek parçalar, lojistik destek ve program hizmetlerinden oluşuyor. PAC-3 MSE, Patriot hava ve füze savunma sistemi için geliştirilen; balistik füzeler ile diğer hava tehditlerine karşı kullanılan bir önleme mühimmatı. Ana yüklenici olarak Lockheed Martin belirlendi.
Reuters, Associated Press ve Inside Defense aynı füze sayısını ve tahmini üst bedeli aktardı. Açıklanan 2,1 milyar dolar, olası satışa ilişkin tahmini tavan değer niteliğinde. Nihai tutar; görüşmeler, sözleşme koşulları ve kesin ekipman bileşimi belirlendikten sonra değişebilir.
Kanada, Almanya ve Norveç finansmana katılacak
Dışişleri Bakanlığına göre satın alma; Kanada, Almanya ve Norveç’in JUMPSTART adı verilen Ortak Ukrayna Çok Uluslu Programı kapsamındaki katkılarıyla finanse edilecek. Avrupa Birliği’nin Ukrayna Destek Kredisi tarafından finanse edilen Ukrayna ulusal kaynakları da kullanılacak. Açıklamada bu satın alma için ABD kamu kaynağı kullanılmayacağı belirtildi.
Bu yapı işlemi doğrudan bir Amerikan hibesi olmaktan ayırıyor. ABD ihracata izin verecek ve dış askerî satış sürecini yönetecek; paketin bedeli ise ortak ülkelerin katkıları ve Ukrayna finansmanıyla karşılanacak.
PAC-3 MSE neden öne çıkıyor?
PAC-3 MSE, Patriot sisteminin hedefi doğrudan çarpma yöntemiyle etkisiz hâle getirmek üzere tasarlanan önleme mühimmatlarından biri. Daha geniş manevra alanı ve geliştirilmiş tahrik sistemi, özellikle balistik füze savunmasında önem taşıyor. Bununla birlikte 500 füzelik paket, yeni Patriot bataryalarının satışını kapsamıyor; Ukrayna’nın mevcut hava savunma sistemlerinin mühimmat ihtiyacına yönelik. Yedek parçalar ve lojistik hizmetler de füzelerin kullanıma hazırlanması ve sürdürülebilirliği için pakete dâhil edildi.
Onay, hemen teslimat anlamına gelmiyor
Olası satış, Silah İhracatı Kontrol Yasası kapsamındaki ABD Kongresi inceleme sürecine tabi. Kamuya açıklanan bildirimde teslimat takvimi yer almıyor. Üretim kapasitesi, ticari görüşmeler ve resmî anlaşmanın tamamlanması, füzelerin Ukrayna’ya ne zaman ulaşabileceğini belirleyecek. Bildirim ayrıca taraflar arasında bağlayıcı bir teslimat takvimi oluşturmuş değil.
Reuters, teklife dâhil füzelerin henüz üretilmediğini ve mevcut üretim varsayımlarıyla teslimatın 2030’ların başına kalabileceğini bildirdi. Kiev, ABD stoklarından daha hızlı aktarım yapılması ve bu stokların ileride yenilenmesi gibi seçenekler talep ediyor. Ancak onay açıklaması böyle bir düzenlemeyi kesinleştirmediği için hızlandırılmış teslimat ihtimali henüz doğrulanmış değil.
Ukrayna’nın hava savunma ihtiyacı
Karar, Rusya’nın şehirler, enerji altyapısı ve diğer sivil hedeflere yönelik balistik füze saldırılarını artırdığı bir dönemde geldi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Washington’dan Patriot ve NASAMS mühimmatlarına ilişkin kritik izinleri beklediklerini söylemiş; mevcut Patriot füze stoklarının sınırlı olduğu uyarısında bulunmuştu.
Associated Press, satın almanın Kanada, Almanya ve Norveç tarafından finanse edileceğini ve Amerikan kamu kaynağı kullanılmayacağını doğruladı. Haberde Kiev’in önceki teslimat gecikmelerine yönelik şikâyetleri de aktarıldı. Bu açıklamalar acil ihtiyacın bağlamını oluşturuyor ancak yeni onayın hukuki statüsünü değiştirmiyor.
Sıradaki aşamalar
Kongre, önerilen satışı inceleme imkânına sahip olacak. Sürecin devam etmesi hâlinde tarafların üretim ve teslimat düzenlemeleri bağlayıcı duruma gelmeden önce gerekli anlaşmaları müzakere edip imzalaması gerekiyor. Bu adımlar tamamlanana kadar gelişme, kesinleşmiş satın alma veya teslimat takvimi olarak değil, olası satışa verilen izin olarak değerlendirilmelidir.
