Reuters’ın aktardığına göre Hindistan güvenlik güçleri, Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar’ın istifasını talep eden gençlik öncülüğündeki büyük mitingi engellemek amacıyla 10 Ekim Cumartesi günü Yeni Delhi’de 2 binden fazla göstericiyi gözaltına aldı. Operasyon kapsamında geniş çaplı yol kontrolleri uygulanırken toplu taşımaya erişim kısıtlandı ve başkentin bazı bölgelerinde iletişim hizmetleri kesintiye uğradı.
Gösteri, çevrim içi bir kampanyadan hükümet ve seçim makamlarına karşı ülke çapında bir harekete dönüşen gençlik öncülüğündeki “Cockroach” oluşumu tarafından düzenlendi. Destekçileri, Seçim Komisyonu’nun geniş kapsamlı seçmen listesi yenileme sürecini yanlış yönettiğini ve uygulamanın geçerli seçmenleri dışarıda bırakma riski taşıdığını savunuyor. Seçim Komisyonu ile Başbakan Narendra Modi’nin Bharatiya Janata Partisi ise siyasi manipülasyon suçlamalarını reddediyor.
Hareketin kurucusu havalimanında gözaltına alındı
Reuters, hareketin kurucusu Abhijeet Dipke’nin uçağı Delhi’ye indikten sonra, planlanan gösteriye ulaşamadan polis tarafından gözaltına alındığını bildirdi. AP’ye göre polis, önemli bir protesto alanı olan Jantar Mantar’a erişimi kapatırken kent genelinde binlerce gösterici gözaltına alındı. Indian Express, katılımcıların güçlendirilmiş kontrol noktalarından uzakta toplanmaya çalışması üzerine daha sonra çeşitli noktalarda küçük ve kısa süreli gösteriler düzenlendiğini aktardı.
Yetkililer bazı metro istasyonlarını kapattı veya girişleri sınırlandırdı, yüksek sayıda polis konuşlandırdı ve kimi ulaşım ile iletişim bağlantılarını askıya aldı. Reuters, önlemlerin başkentte günlük ulaşımı aksattığını bildirdi. Polis, ana gösteri için izin verilmediğini ve kamu düzenine ilişkin riskler bulunduğunu savundu. Göstericiler ve sivil toplum temsilcileri ise önleyici gözaltıların barışçıl toplanma hakkını kısıtladığını belirtti.
Seçmen listesi revizyonu tartışmanın merkezinde
Gösterilerin merkezinde Special Intensive Revision, yani SIR adı verilen ülke çapındaki seçmen listesi incelemesi bulunuyor. Hindistan Seçim Komisyonu’nun resmi internet sitesinde, 19 eyalet ve birlik toprağını kapsayan üçüncü aşamanın 2 Ekim’de duyurulduğu belirtiliyor. Uygulamayı savunanlar, sürecin mükerrer ve uygun olmayan kayıtları temizlemeyi, listelerin doğruluğunu artırmayı amaçladığını söylüyor.
Muhalefet partileri ve protesto organizatörleri, taslak listelerden yaklaşık 130 milyon ismin çıkarıldığını ve azınlıklar ile muhalefete yakın seçmenlerin orantısız biçimde etkilendiğini iddia ediyor. AP, milyonlarca kişinin listeden çıkarılmalarına itiraz ettiğini bildirdi. Çıkarılan kayıtların kapsamı ve siyasi etkisi tartışmalı olmaya devam ediyor: Seçim Komisyonu ve iktidardaki BJP taraflılık iddiasını reddederken, eleştirmenler bağımsız inceleme yapılmasını ve haksız yere çıkarılan seçmenlerin yeniden kaydedilmesini istiyor.
Cockroach hareketi aynı zamanda Kumar’ın istifasını talep ediyor. Hızla büyüyen hareket öğrencilerden, aktivistlerden ve muhalefet siyasetçilerinden destek aldı. AP’ye göre seçmen listeleriyle ilgili önceki gösterilerde muhalefet lideri Rahul Gandhi ve bazı milletvekilleri kısa süreliğine gözaltına alınmıştı. Cumartesi günkü operasyon, hareketin başkentte toplanmasını engellemeye yönelik şimdiye kadarki en kapsamlı girişim oldu.
Siyasi ve temel haklar bakımından önemi
Tartışma, 2027’de yapılacak önemli eyalet seçimleri öncesinde idari bir çalışmayı ulusal siyasi çatışmaya dönüştürdü. Hükümet açısından inceleme, seçim listelerinin doğruluğu ve yasal kayıt meselesi. Muhalifler açısından ise seçmenlerin hak kaybına uğrayıp uğramadığı ve vatandaşların kayıt silme kararlarına itiraz etmek için yeterli süre ve erişime sahip olup olmadığı soruları öne çıkıyor.
Başvurulan haberlerde göstericilerin yaygın şiddet uyguladığına ilişkin bağımsız biçimde doğrulanmış bir bilgi yer almadı. Cumartesi günkü gözaltıların ardından öne çıkan sorular, gözaltındakilerin ne kadar süre tutulacağı, ulaşım ve iletişim kısıtlamalarının ne zaman kaldırılacağı ve seçim makamlarının çıkarılan kayıtlar ile itirazları açıklayan ek veriler yayımlayıp yayımlamayacağı.
Polis, protesto organizatörleri ve siyasi partiler kalabalığın büyüklüğü, gözaltı sayısı ve kısıtlamaların gerekçesi konusunda birbirinden farklı açıklamalar yaptığı için yeni gelişmelerin dikkatli biçimde atıfla aktarılması gerekiyor. Bu haberdeki sayılar Reuters ve AP’nin bildirdiği verilere dayanıyor; seçmen baskısı iddiaları ise Seçim Komisyonu ve BJP’nin reddettiği suçlamalar olarak yer alıyor.
