Etiyopya, Eritre güçlerinin ülkenin kuzeyine girdiğini ve bazı noktalarda sınırdan 60 kilometreye kadar ilerlediğini savunarak bunu “tam kapsamlı işgal” olarak nitelendirdi. Addis Ababa yönetiminin BM Güvenlik Konseyi üyelerine gönderdiği ve Reuters tarafından görülen mektup, iki komşu ülke arasındaki gerilimin açık bir devletler arası çatışmaya dönüşebileceği endişesini artırdı.
Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timothewos imzalı mektupta, Eritre’nin kuzey Etiyopya topraklarına yönelik hareketinin “açık bir saldırı eylemi” olduğu ve Etiyopya’nın meşru müdafaa hakkını devreye soktuğu belirtildi. Reuters’a göre mektup 8 Ekim tarihini taşıyor ve Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot’nun yanı sıra diğer Güvenlik Konseyi üyelerine de iletildi.
Eritre suçlamayı reddetti
Eritre Enformasyon Bakanı Yemane Gebremeskel, ülkesinin yıllardır itidal gösterdiğini savundu ve Etiyopya’yı Eritre’ye karşı saldırgan bir politika izlemekle suçladı. Asmara yönetimi, Addis Ababa’nın Kızıldeniz’e egemen erişim elde etme yönündeki açıklamalarını Eritre’nin Assab Limanı’na dönük bir tehdit olarak görüyor. Eritre, birliklerinin Etiyopya topraklarına girdiği iddiasını açık biçimde doğrulamadı.
Tarafların açıklamaları birbirini suçlayan bir nitelik taşıdığı için sahadaki asker sayısı ve ilerlemenin tam kapsamı bağımsız olarak kesinleştirilemedi. Bununla birlikte Associated Press, Etiyopya hükümetiyle bağlantılı Tigray Barış Gücü’nden bir komutana dayanarak Eritre askerlerinin Adigrat ve Idaga Hamus kasabalarına girdiğini bildirdi. AP, bu hesabı bağımsız olarak doğrulayamadığını da açıkça belirtti.
Tigray’daki çatışmalar bölgesel riski büyütüyor
Gelişme, Etiyopya’nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde hükümet güçleri ve müttefikleri ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi’nin de yer aldığı muhalif ittifak arasındaki çatışmaların yeniden tırmandığı bir dönemde yaşandı. Silahlı Çatışma Konum ve Olay Verileri Projesi (ACLED), Eritre birliklerinin Zelambesa’dan sınırı geçtiğini ve Guada yakınlarında Etiyopya ordusuna atfedilen insansız hava aracı saldırılarına uğradığını bildirdi.
AP’nin ayrı bir saha haberine göre Etiyopya federal polisi, muhalif güçlerin çekilmesinin ardından Tigray’ın başkenti Mekelle’de düzeni yeniden kurmaya çalışıyor. Kamu hizmetleri ve yerel yönetim işleyişi üzerindeki kesintiler sürerken bölgede sokağa çıkma yasağı uygulanıyor. Bu tablo, sınır ötesi gerilim ile Etiyopya içindeki çatışmanın birbirini besleyebileceğine işaret ediyor.
Geçmiş savaşın gölgesi
Etiyopya ile Eritre, 1998-2000 yıllarında yıkıcı bir sınır savaşı yürüttü. İlişkiler 2018’de imzalanan barış anlaşmasıyla düzelmiş, ancak 2020-2022 Tigray savaşı sonrasında yeniden bozulmuştu. Eritre güçleri o savaş sırasında Etiyopya federal ordusunun yanında Tigray güçlerine karşı savaşmıştı.
Bugünkü gerilimde Kızıldeniz’e erişim meselesi önemli bir arka plan oluşturuyor. Etiyopya, Eritre’nin 1993’te bağımsızlığını kazanmasının ardından denize kıyısı olmayan bir ülke haline geldi. Addis Ababa yönetimi denize erişimi “varoluşsal” bir ihtiyaç olarak tanımlasa da bunu barışçı görüşmeler yoluyla sağlamayı hedeflediğini söylüyor.
BM Güvenlik Konseyi’ne gönderilen mektup, Etiyopya’nın krizi uluslararası diplomasiye taşıdığını gösteriyor. Ancak sahadaki birlik hareketleri, patlama haberleri ve karşılıklı savaş suçlamaları, yanlış hesaplama riskinin yüksek kaldığını ortaya koyuyor. Bağımsız doğrulamanın sınırlı olduğu bölgede yeni gelişmelerin taraflara açıkça atfedilerek ve ihtiyatla aktarılması gerekiyor.
