Çin ile Kuzey Kore, Çin tarafı yaklaşık 12 yıl önce tamamlanan Yeni Yalu Nehri Köprüsü'nü 15 Ekim'de resmen hizmete açtı. Kuzeydoğu Çin'deki Dandong ile Kuzey Kore'nin Sinuiju kentini bağlayan dört şeritli köprü yaklaşık üç kilometre uzunluğunda. Reuters, perşembe günkü tören öncesinde kamyonların geçiş noktasında beklediğini, Çin tarafındaki seyir yolunda ise kalabalıkların toplandığını bildirdi.
Yıllarca kullanılmadan bekleyen köprü
Çin, sınır ticaretini büyütmek amacıyla projenin kendi tarafındaki ana bölümünü 2014'te tamamladı. Ancak Kuzey Kore tarafındaki bağlantı yolları ile gümrük tesisleri bitirilmediği için geçişler başlamadı. Gecikme; siyasi ilişkilerin gerildiği, Kuzey Kore'nin nükleer ve füze programları nedeniyle Birleşmiş Milletler yaptırımlarının sıkılaştırıldığı ve COVID-19 salgını sırasında sınır alışverişinin kesintiye uğradığı bir döneme yayıldı.
Yeni yapının, eski Çin-Kore Dostluk Köprüsü'nü desteklemesi ve zamanla üzerindeki yükü azaltması bekleniyor. Associated Press'e göre 1937'de inşa edilen eski geçiş hem demiryolu hem karayolu trafiğini taşıyor ve araçlar aynı anda yalnız tek yönde ilerleyebiliyor. AP, bu köprünün iki ülke arasındaki resmî ticaretin yüzde 70'inden fazlasını taşıdığını aktardı. Yeni köprü daha geniş ve konteynerler ile ağır yük taşıyan araçların çift yönlü geçişine uygun.
Yeni hattın açılması, eski köprünün tamamen devre dışı bırakıldığı anlamına gelmiyor. Demiryolu bağlantısı ve mevcut karayolu trafiği eski güzergâhta devam edebilirken yeni geçişin özellikle büyük kamyonlar ve konteyner taşımacılığı için ek kapasite sağlaması bekleniyor. İlk gün görüntülerinde kamyon hareketliliği görülse de düzenli günlük araç sayısı henüz açıklanmadı. Yolcu geçişleri, turizm ve vize uygulamalarına ilişkin de açılış sırasında kapsamlı bir program duyurulmadı.
Ticarette kademeli artış bekleniyor
Pekin ve Pyongyang açılışı, ticaretin ve sınır ötesi alışverişin yeniden güçlendirilmesine yönelik bir adım olarak sundu. Çin, Kuzey Kore'nin en büyük ticaret ortağı olmayı sürdürüyor. Reuters'ın verilerine göre Çin'in Kuzey Kore'ye ihracatı 2025'te bir önceki yıla kıyasla yüzde 25 artarak 2,3 milyar dolara çıktı ve altı yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bununla birlikte toplam, yaptırımların sıkılaştırıldığı 2017 öncesindeki düzeyin altında kaldı.
Uzmanlar, köprünün açılmasının yaptırım öncesi ticarete hemen dönüleceği anlamına gelmediğini vurguluyor. Yürürlükteki Birleşmiş Milletler kısıtlamaları geçerliliğini koruyor; Kuzey Kore de geçmişte tek bir ortağa aşırı ekonomik bağımlılıktan kaçınmaya çalıştı. Kyungnam Üniversitesi Uzak Doğu Araştırmaları Enstitüsü'nden Lim Eul-chul, Reuters'a geçişin Kuzey Kore'nin kalkınma projelerinde kullanılabilecek ağır ekipman, ham madde ve enerji ürünlerinin taşınmasını kolaylaştırabileceğini, ancak kısa sürede tam ölçekli ticaret artışı yaratmasının beklenmediğini söyledi.
Bölgesel diplomasi boyutu
Açılış, Çin ile Kuzey Kore arasında yeniden başlayan üst düzey temasların ardından diplomatik önem de taşıyor. Gelişme, Kuzey Kore ile Rusya arasında ayrı bir kara yolu köprüsünün yakın zamanda hizmete girmesini izledi. Pyongyang son dönemde Moskova ile ekonomik ve stratejik iş birliğini genişletiyor. AP'nin görüştüğü uzmanlara göre Yeni Yalu geçişi, Kuzey Kore'nin Pekin ve Moskova ile ilişkilerini dengelediği bir dönemde Çin'in bölgedeki etkisini yeniden güçlendirmesine yardımcı olabilir.
Çin'in resmî haber ajansı Xinhua, iki ülkenin ortak açılış töreni düzenlediğini bildirdi. Reuters haberi yayımlandığında Kuzey Kore devlet medyası etkinliğe ilişkin kendi açıklamasını henüz paylaşmamıştı. Buna karşın kamyon hareketliliği ve Çin gümrüğündeki faaliyet, uzun süredir bekleyen geçişin operasyon aşamasına geçtiğini gösterdi. Köprünün gerçek ekonomik etkisi önümüzdeki aylarda gümrük prosedürlerine, taşınan yük miktarına ve iki hükümetin mevcut ticaret kısıtlamalarını nasıl uygulayacağına bağlı olacak. Bu veriler açıklanmadan köprünün bölgesel ticaret üzerindeki uzun vadeli etkisi konusunda kesin bir sonuca varmak mümkün değil. Bu nedenle ilk aylardaki düzenli trafik verileri gelişmenin ölçeğini anlamak açısından belirleyici olacak.
