ABD'de iki partili bir grupta yer alan sekiz eyalet, OpenAI'ye karşı 14 Ekim'de ayrı ayrı dava açtı. Iowa, Kansas, Nebraska, Batı Virginia, Arkansas, Arizona, Idaho ve Montana tarafından eyalet mahkemelerinde açılan davalarda şirketin ChatGPT'nin güvenliği konusunda tüketicileri yanılttığı ve çocuklar için yeterli koruma sağlamadığı ileri sürülüyor. Açıklamalar eşgüdümlü yapılsa da her eyalet kendi hukukuna dayanan ayrı bir dosya yürütüyor.
Davaların merkezinde tüketiciyi koruma iddiaları var
Davalar genel olarak ChatGPT'nin tasarımı ve pazarlanması yoluyla eyaletlerin tüketiciyi koruma kurallarının ihlal edildiğini savunuyor. Iowa Başsavcısı Brenna Bird, ofisinin OpenAI'yi Iowa Tüketici Dolandırıcılığı Yasası'na uymaya zorlamayı amaçladığını açıkladı. Arizona Başsavcısı Kris Mayes ise Maricopa County Yüksek Mahkemesi'ne sunulan şikâyetin Arizona Tüketici Dolandırıcılığı Yasası'nın ihlal edildiği iddiasına dayandığını bildirdi. Arizona dosyası, sohbet robotunun uzun süreli kullanımı teşvik edecek biçimde tasarlandığını ve eyaletin öngörülebilir saydığı risklerin yeterince açıklanmadığını öne sürüyor.
Başsavcılıklar, ChatGPT'nin aşırı ölçüde onaylayıcı davranabildiğini ve insani empatiyi taklit eden yanıtlarla çocuklar dahil kırılgan kullanıcıların sisteme gereğinden fazla güvenmesine yol açabileceğini iddia ediyor. Şikâyetlerde bu etkileşim biçimi; ruh sağlığı krizleri, güvenli olmayan yönlendirmeler, kendine zarar verme veya başkalarına yönelik şiddet riskleriyle ilişkilendiriliyor. Bunlar devam eden davalarda eyaletler tarafından ileri sürülen iddialardır. Henüz hiçbir mahkeme OpenAI'nin söz konusu ihlalleri gerçekleştirdiğine karar vermedi ve iddialar kesinleşmiş olgu niteliği taşımıyor.
Eyaletler değişiklik ve mali yaptırım talep ediyor
Reuters'ın aktardığına göre eyaletler, ChatGPT'nin çalışma biçiminde değişiklik yapılmasını zorunlu kılacak mahkeme kararlarının yanı sıra eyalet yasalarının ihlal edildiği iddiasıyla para cezaları ve tazminat talep ediyor. Hukuki dayanaklar ve istenen çözümler eyaletten eyalete farklılık gösteriyor. Bazı dosyalarda ayrıca güvenlik koşulları sağlanmadıkça daha özerk ya da kendini geliştirebilen yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesine sınırlama getirilmesi isteniyor. Bu nedenle süreç yalnızca tek tek sohbet yanıtlarını değil, yapay zekâ ürünlerinin nasıl tasarlandığını, pazarlandığını ve denetlendiğini de tartışmaya açıyor.
Eşgüdümlü adım, hem Cumhuriyetçi hem Demokrat yönetimlerdeki eyalet başsavcılıklarını bir araya getirmesi bakımından dikkat çekiyor. The Guardian, bunu birden fazla ABD eyaletinin bir yapay zekâ şirketine karşı yürüttüğü ilk koordineli hukuki girişim olarak nitelendirdi. Davalar, sohbet robotu geliştiricilerinin çocuklara ve diğer kırılgan kullanıcılara karşı hangi yükümlülükleri taşıdığına ilişkin daha geniş hukuki tartışmalara da ekleniyor. Ancak diğer davalar ayrı süreçlerdir ve onlardaki iddialar da yargı denetimine tabidir.
OpenAI mevcut güvenlik önlemlerine işaret ediyor
OpenAI, The Guardian'ın aktardığı yanıtında iddiaların genel çerçevesine karşı çıktı. Şirket sözcüsü Drew Pusateri, ürünlerde yaşa özel korumalar bulunduğunu; ebeveyn kontrolleri, mola hatırlatmaları ve daha genç kullanıcılar için tasarlanan model önlemlerinin uygulandığını söyledi. Şirketin uzmanlarla çalışmayı, yeni güvenlik önlemleri geliştirmeyi ve yapay zekâ politikaları konusunda eyaletlerle temas kurmayı sürdüreceğini de belirtti. Bu yanıt davaları sonuçlandırmıyor; ancak temel anlaşmazlığı ortaya koyuyor: OpenAI'nin mevcut önlemlerinin ve kamuya yönelik güvenlik açıklamalarının genç kullanıcılar ile tüketicilere karşı yükümlülükleri karşılayıp karşılamadığı.
Bundan sonraki adımlar ilgili eyalet mahkemelerinde ayrı ayrı ilerleyecek. OpenAI şikâyetlere yanıt verebilir, hukuki ve olgusal dayanaklara itiraz edebilir veya davaların reddini isteyebilir. Eyaletlerin ise iddialarını kendi mevzuatları kapsamında kanıtlaması gerekecek. Mahkemeler delillerin kabul edilebilirliğini ve her eyaletin talep ettiği yaptırımların yasal temelini birbirinden bağımsız biçimde değerlendirecek. Mahkemeler bir bulguya ulaşıncaya veya taraflar uzlaşıncaya kadar dosyalar, ChatGPT'nin güvenliği ya da OpenAI'nin davranışı hakkında verilmiş nihai kararlar olarak değil, taraflar arasında ihtilaflı hukuki iddialar olarak değerlendirilmelidir.
