Umman kıyılarına ulaşan büyük petrol sızıntısına karşı kurtarma ve kirlilikle mücadele çalışmaları yeni bir aşamaya geçti. Reuters’ın 13 Ağustos tarihli haberine göre deniz güvenliği şirketi Ambrey, Caroline Bezengi adlı tanker için kurtarma operasyonunu yürütmek üzere görevlendirildi. Şirket, Umman makamları ve uluslararası bir petrol sızıntısı müdahale kuruluşuyla birlikte çalıştığını bildirdi.
Caroline Bezengi, Umman’ın güneyindeki Hallaniyat Adaları yakınlarında karaya oturmuş durumda. Reuters ve Associated Press, sızıntının artık ana karadaki Ras Madrakah kıyılarına ulaştığını aktarıyor. İki haber kuruluşu da olayın deniz yaşamı ve koruma altındaki alanlar için ciddi risk oluşturduğunu belirtiyor. Ancak sızıntının kesin büyüklüğüne ilişkin tahminler farklılık gösteriyor; bu nedenle tek bir rakamı kesin sonuç olarak sunmak şu aşamada doğru değil.
Kurtarma operasyonunda hangi adımlar var?
Ambrey’in Reuters’a verdiği bilgiye göre operasyonda kurtarma gemileri, hava araçları ve yaklaşık 100 ton ekipman kullanılıyor. Öncelik, gemiyi dengelemek, denize karışan petrolü sınırlamak ve tankerde kalan yükün güvenli biçimde aktarılabilmesi için koşulları hazırlamak. Muson döneminin oluşturduğu sert deniz koşulları, müdahaleyi yavaşlatan başlıca unsurlardan biri olarak gösteriliyor.
Reuters, tankerin yaklaşık 800 bin varil Rus ham petrolü taşıdığını bildirirken AP yük miktarını yaklaşık bir milyon varil olarak aktarıyor. Bu fark, olayla ilgili kamuya açık verilerin henüz tam olarak eşleşmediğini gösteriyor. Haber için güvenli sonuç, geminin çok büyük miktarda ham petrol taşıdığı ve kalan yükün kontrol altına alınmasının çevresel zararı sınırlamak açısından kritik olduğudur.
Gemiye ilişkin geçmiş bilgiler de dikkatle ayrıştırılmalı. Reuters, tankerin haziran sonunda karaya oturduğunu ve olayın nedenine ilişkin farklı değerlendirmeler bulunduğunu yazdı. AP de ilk hasarın kaynağının kesinleşmediğini belirtti. Bu nedenle saldırı, teknik arıza veya başka bir neden konusunda kesin hüküm kurulamaz. Kurtarma çalışmasının başarısı da yalnız ilk olayın nedenine değil, gövdenin mevcut dayanımına ve deniz koşullarına bağlı olacak. Yeni saha açıklamaları geldikçe operasyonun takvimi ve kapsamı değişebilir; mevcut plan nihai sonuç olarak görülmemeli.
Kıyı ve koruma alanları neden önemli?
Hallaniyat Adaları çevresi, hassas deniz ekosistemleriyle bilinen bir bölge. Reuters ve AP, sızıntının Arap Denizi kambur balinası ile Sokotra karabatağı gibi türlerin bulunduğu yaşam alanlarını tehdit ettiğini yazdı. Petrolün kıyıya ulaşması yalnız açık denizdeki canlıları değil, kıyı habitatlarını ve balıkçılık faaliyetlerini de etkileyebilir. Umman Tarım, Balıkçılık ve Su Kaynakları Bakanlığının bölgedeki balıkçılara uzak durmaları yönünde uyarıda bulunduğu Reuters tarafından aktarıldı.
Sızıntının yüzölçümü konusunda da farklı ölçümler var. Umman makamlarının daha önce paylaştığı tahmin yaklaşık 400 kilometrekareydi; Greenpeace ve uydu görüntüsü analizlerine dayanan başka değerlendirmeler daha yüksek rakamlar verdi. 12 ve 13 Ağustos tarihli haberler, petrolün akıntı ve rüzgârla kıyıya taşınmaya devam ettiğini gösteriyor. Bu rakamlar aynı zaman dilimini ya da aynı ölçüm yöntemini temsil etmeyebileceği için doğrudan karşılaştırılmamalı.
Sırada ne var?
Kısa vadede üç gelişme izlenecek: tankerin yapısal durumu, kalan yükün başka bir gemiye aktarılıp aktarılamayacağı ve kıyı temizliğinin kapsamı. Kurtarma ekibinin sahadaki ilerlemesi, hava ve deniz koşullarına bağlı olacak. Çevresel etkinin boyutu ise kıyı gözlemleri, su örnekleri ve uydu verileri bir arada değerlendirildikçe daha netleşecek.
Şu an için doğrulanmış temel tablo, sızıntının Umman kıyılarına ulaştığı, profesyonel bir kurtarma operasyonunun başlatıldığı ve hassas bir deniz alanının risk altında bulunduğudur. Nedene, toplam sızıntı miktarına veya uzun vadeli zarara ilişkin kesin hükümler için resmî incelemelerin ve yeni ölçümlerin beklenmesi gerekiyor. Yeni veriler geldikçe ölçümlerin tarihi, yöntemi ve kaynağı birlikte değerlendirilmelidir; özellikle değişen yüzölçümü tahminleri bu bağlam olmadan kesin büyüklük gibi aktarılmamalıdır.
