Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) yeni raporuna göre küresel genç işsizlik oranı 2025’te yüzde 12,4’e yükseldi. Bu oran, dünya genelinde 15-24 yaş arasında yaklaşık 67 milyon gencin işsiz olduğu anlamına geliyor. 2026 Küresel Gençlik İstihdam Eğilimleri raporu, salgın sonrasında görülen iyileşmenin tersine döndüğünü ve gençlerin iş piyasasına girişinin yeniden zorlaştığını belirtiyor.
ILO verisinde karşılaştırma 2023 ile 2025 arasında yapılıyor. Genç işsizlik oranı 2023’te yüzde 12,3 düzeyindeydi. Artış sınırlı görünse de istihdamın niceliği ve niteliğindeki bozulmayla birlikte değerlendiriliyor. Rapora göre dünyanın 11 alt bölgesinin sekizinde genç işsizliği bu iki yıl arasında arttı.
257 milyondan fazla genç eğitim ve istihdam dışında
Raporda yalnız işsizlik oranı değil, ne istihdamda ne eğitimde ne de mesleki eğitimde bulunan gençlerin durumu da inceleniyor. NEET olarak adlandırılan bu grubun payı yüzde 20’ye yükseldi ve sayı 257 milyonu aştı. Bu gösterge, aktif biçimde iş aramayan veya işgücüne katılamayan gençleri de kapsadığı için işsizlik oranından daha geniş bir tablo sunuyor.
Bölgesel farklar belirgin. Genç işsizlik oranı Arap Devletleri’nde yüzde 26,2, Kuzey Afrika’da yüzde 22,6 olarak ölçüldü. Kuzey Amerika’da oran 2023’teki yüzde 8,3’ten 2025’te yüzde 9,8’e çıktı. Kuzey, Güney ve Batı Avrupa’nın birleşik oranı ise yüzde 15 oldu. ILO, kötüleşmenin farklı gelir gruplarındaki ülkelerde görüldüğünü bildiriyor.
Orta beceri düzeyindeki giriş işleri azalıyor
ILO’ya göre büro, idari işler, satış ve üretim gibi orta beceri gerektiren mesleklerin daralması gençlerin iş piyasasına girişini zorlaştırıyor. Bu işler, ortaöğretim veya üniversite sonrasında ilk deneyimin edinildiği alanlar arasında bulunuyor. Daha az giriş pozisyonu, aynı işlere daha uzun başvuru kuyrukları oluşmasına yol açabiliyor.
Buna karşılık bilim, mühendislik, sağlık ve bilgi teknolojileri gibi yüksek beceri gerektiren sektörlerde istihdam birçok ülkede büyümeyi sürdürüyor. Bu ayrışma, eğitim ile iş piyasasındaki talep arasındaki uyumun önemini artırıyor. ILO’nun bulguları, tek bir küresel deneyim yerine bölge, gelir düzeyi ve beceri yapısına göre değişen koşullara işaret ediyor.
Rapor, orta becerili işlerin payındaki gerilemeyi yalnız teknolojik değişimle açıklamıyor. Yavaşlayan ekonomik büyüme, jeopolitik gerilimler ve zayıf iş yaratma da gençlerin karşılaştığı baskılar arasında sayılıyor. Bu nedenle veriler, belirli bir teknolojinin tek başına yarattığı bir sonuç gibi okunmamalı. Ülkelerin eğitim sistemleri, sektör yapıları ve sosyal koruma kapasitesi sonuçları farklılaştırıyor.
Yapay zekâ etkisi bir tahmin olarak ele alınıyor
ILO, 15-29 yaş grubunun sahip olduğu işlerin yüzde 6,1’inin yapay zekâ kaynaklı değişime en açık mesleklerde bulunduğunu tahmin ediyor. Raporda verilen 5,6 milyonluk olası etki, bu işlerin yüzde 10’unun tamamen ortadan kalktığı varsayımına dayalı bir senaryo. Bu sayı gerçekleşmiş iş kaybı veya kesin bir öngörü değil.
Kuruluş, yapay zekânın uzun vadeli istihdam etkisinin belirsiz olduğunu, risklerin küçümsenmemesi gerektiğini söylüyor. Düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde çalışan gençlerin yaklaşık onda dokuzu kayıt dışı istihdamda bulunuyor. Rapor bu nedenle yalnız iş sayısına değil iş güvencesi, sosyal koruma ve beceri geçişlerine de odaklanılması gerektiği sonucuna varıyor.
ILO’nun kullandığı yaş aralıkları da göstergelere göre değişiyor. Ana işsizlik oranı 15-24 yaş grubunu kapsarken yapay zekâya maruz meslek hesabı 15-29 yaş grubuna dayanıyor. İki oran bu yüzden doğrudan birbirinin paydası olarak kullanılamaz. Raporun bulguları, gerçekleşmiş sonuçlarla varsayıma dayalı senaryoların ayrı sunulmasını gerektiriyor. Bu ayrım, farklı haberlerde verilen sayıların yanlış biçimde birleştirilmesini önlüyor ve raporun kapsamını daha doğru anlatıyor.
