Türkiye’de sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerini kapsayan toplam ciro endeksi Temmuz 2026’da yıllık yüzde 30,2 arttı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun 11 Eylül’de açıkladığı verilere göre endeks bir önceki aya kıyasla da yüzde 1,7 yükseldi. Yıllık değişimde dört ana sektörün tamamı artış kaydederken, aylık görünümde ticaret ciro endeksi değişmedi.
Ciro endeksi işletmelerin satışlarından elde ettiği toplam gelirin zaman içindeki değişimini izliyor. Bu gösterge cari fiyatlarla hesaplandığı için fiyat değişimleri ile satılan mal ve hizmet miktarındaki hareketleri birlikte yansıtıyor. Dolayısıyla yıllık yüzde 30,2’lik artış, üretim ya da satış hacminin aynı oranda büyüdüğü anlamına gelmiyor. Reel faaliyet görünümü değerlendirilirken sanayi üretimi ve ticaret satış hacmi gibi hacim göstergeleri de ayrıca izleniyor.
Yıllık artışta inşaat öne çıktı
TÜİK verilerinde toplam cironun alt bileşenleri yıllık bazda farklı hızlarda yükseldi. İnşaat sektörü ciro endeksi yüzde 35,8 ile dört ana grup içindeki en yüksek artışı kaydetti. Hizmet sektörü yüzde 34,5, sanayi yüzde 31,5 ve ticaret yüzde 27,7 arttı. Alt sektörlerde bilgi ve iletişim cirosundaki yıllık artış yüzde 40,1 olarak açıklanırken, madencilik ve taş ocakçılığı grubunda artış yüzde 55,9’a ulaştı.
Yıllık oranlar Temmuz 2025 ile Temmuz 2026 arasındaki nominal değişimi gösteriyor. Bu nedenle sektörler arasındaki karşılaştırmada hem fiyat yapısının hem de faaliyet bileşiminin farklı olduğu dikkate alınmalı. Örneğin inşaat, sanayi ve hizmetlerde maliyet ve fiyat hareketleri aynı büyüklükte ya da aynı zamanda gerçekleşmeyebilir.
Aylık artış yüzde 1,7
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış aylık verilere göre toplam ciro hazirana kıyasla yüzde 1,7 arttı. İnşaat ciro endeksi yüzde 9,2 ile aylık bazda en güçlü yükselişi gösterdi. Sanayi cirosu yüzde 3,0, hizmet cirosu yüzde 2,5 arttı. Ticaret sektörünün ciro endeksi ise bir önceki aya göre aynı seviyede kaldı.
Daha ayrıntılı kırılımda madencilik ve taş ocakçılığı cirosu aylık yüzde 10,3 yükseldi. İmalatta artış yüzde 2,7 oldu. Hizmetler içinde konaklama ve yiyecek ile bilgi ve iletişim grupları yüzde 3,8’er arttı; mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerde yüzde 4,7, gayrimenkul faaliyetlerinde yüzde 5,2 artış kaydedildi. Ulaştırma ve depolama cirosu yüzde 0,9, idari ve destek hizmetleri yüzde 1,4 yükseldi.
Ciro ile hacim aynı şey değil
Aynı gün yayımlanan ticaret satış hacmi verileri, nominal ciro ile reel hacim arasındaki ayrımı gösteren önemli bir karşılaştırma sundu. Toplam ticaret satış hacmi temmuzda yıllık yüzde 0,6 ve aylık yüzde 2,5 azalırken, perakende ticaret satış hacmi yıllık yüzde 10,4, aylık yüzde 0,2 arttı. Bu tablo, cirodaki parasal büyümenin miktar hareketlerinden farklılaşabileceğini ortaya koyuyor.
Temmuz ciro verisi şirketlerin satış gelirlerindeki yönü izlemek için güncel bir gösterge sağlıyor; ancak kârlılık hakkında doğrudan bilgi vermiyor. Maliyetler, ücretler, finansman giderleri ve vergi kalemleri ciro endeksinin kapsamında değil. Bu nedenle yüksek ciro artışı, tek başına şirket kârlarının aynı hızda arttığı şeklinde yorumlanamaz.
Önümüzdeki dönemde ağustos ciro endeksi, sanayi üretimi, hizmet üretimi ve ticaret satış hacmi verileri birlikte değerlendirilecek. Temmuzda aylık artışın özellikle inşaatta yoğunlaşması, sektörler arasındaki ayrışmanın izlenmesini önemli hale getiriyor.
Önceki ayla karşılaştırma
Haziran 2026’da toplam ciro endeksinin yıllık artışı yüzde 25,8 olarak açıklanmış, aylık endeks yüzde 0,3 gerilemişti. Temmuzda yıllık oranın yüzde 30,2’ye çıkması ve aylık göstergenin yüzde 1,7 artması, nominal ciroda hazirana göre daha güçlü bir görünüm oluşturdu. Bununla birlikte iki aylık karşılaştırma tek başına kalıcı eğilim sonucuna ulaşmak için yeterli değil. Takvim etkileri, fiyat değişimleri ve sektörlere özgü işlemler sonraki aylarda farklı bir tablo yaratabilir. Bu nedenle aynı yönteme göre güncellenen seri izlenmeli.
