Türkiye’de merkezi yönetim bütçesi ile kamu yatırımlarının 2027-2029 dönemine ilişkin hazırlık süreci resmen başladı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, “2027-2029 Dönemi Bütçe Çağrısı ve Eki Bütçe Hazırlama Rehberi” ile “2027-2029 Dönemi Kamu Yatırım Genelgesi ve Eki Kamu Yatırım Programı Hazırlama Rehberi”ni 12 Eylül 2026’da yayımladı. Belgeler aynı gün Resmî Gazete’de de yer aldı.
Belgeler neyi düzenliyor?
Bütçe çağrısı, kamu idarelerinin gelecek üç yıllık döneme ilişkin ödenek tekliflerini hangi takvim, sınıflandırma ve teknik standartlarla hazırlayacağını belirliyor. Kamu yatırım genelgesi ise yatırım projelerinin teklif edilmesi, önceliklendirilmesi ve değerlendirilmesinde kullanılacak çerçeveyi oluşturuyor. Genelgenin ekinde hazırlama rehberi ve yatırım tavanlarına ilişkin tablolar bulunuyor.
Bu iki belge aynı sürecin farklı taraflarını kapsıyor. Bütçe rehberi kamu hizmetlerinin gelir ve gider planlamasına odaklanırken yatırım rehberi ulaştırma, eğitim, sağlık, enerji ve dijital altyapı gibi alanlarda yürütülen projelerin programlama aşamasını düzenliyor. Kurumların tekliflerini ortak kurallarla hazırlaması, merkezi değerlendirmede karşılaştırılabilir bir veri yapısı kurulmasına yardımcı oluyor.
Üç yıllık bakış neden önemli?
Hazırlıkların 2027 yılıyla sınırlı tutulmayıp 2027-2029 dönemini kapsaması, bütçelemede orta vadeli yaklaşımın devam ettiğini gösteriyor. Çok yıllı çerçeve, bir yılda tamamlanamayacak kamu yatırımlarının maliyet, takvim ve finansman ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesine imkân veriyor. Ancak rehberlerin yayımlanması, bütün proje ve ödeneklerin kesinleştiği anlamına gelmiyor.
Kamu idareleri önce kendi bütçe ve yatırım tekliflerini hazırlayacak. Bu teklifler daha sonra ilgili merkezi kurumların inceleme, müzakere ve önceliklendirme süreçlerinden geçecek. Nihai bütçe kanun teklifi ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisinin değerlendirmesine sunulacak. Bu nedenle mevcut aşama, kararların tamamlandığı değil, resmî hazırlık sürecinin başladığı aşama olarak okunmalı.
Yatırım tekliflerinde ortak çerçeve
Kamu yatırım programı hazırlama rehberi, devam eden projelerle yeni proje tekliflerinin ortak ölçütler üzerinden ele alınmasını sağlıyor. Projelerin toplam maliyeti, tamamlanma düzeyi, yıllık ödenek ihtiyacı ve kamu hizmetine katkısı gibi bilgiler standart biçimlerde sunulabilecek. Böylece farklı kurum ve sektörlerden gelen tekliflerin teknik açıdan daha tutarlı karşılaştırılması amaçlanıyor.
Yatırım tavanları kurumların teklif aşamasında gözeteceği planlama sınırlarını gösteriyor. Bu sınırlar, tek başına her bir proje için kesin harcama izni oluşturmuyor. Bir projenin programda yer alması, ödenek miktarı ve uygulama takvimi; değerlendirmeler, bütçe dengeleri ve nihai kararlar sonucunda netleşecek.
Kaynaklar ne söylüyor?
Strateji ve Bütçe Başkanlığının internet sitesinde her iki belge için ayrı duyuru yayımlandı. Bloomberg HT, TRT Haber, DHA ve İHA da 12 Eylül’deki gelişmeyi aktararak genelge ve rehberlerin Resmî Gazete’de yayımlandığını bildirdi. Haberlerdeki ortak nokta, kamu kurumlarının üç yıllık bütçe ve yatırım tekliflerinin bu çerçeveye göre hazırlanacak olmasıydı.
Resmî belgelerin yayımlanması, kurumlar için teknik çalışma dönemini başlatıyor. Birimler mevcut hizmetlerin maliyetlerini, devam eden projelerin kalan finansman ihtiyacını ve yeni tekliflerin gerekçelerini hazırlayacak. Bu bilgiler daha sonra merkezi bütçe ve yatırım değerlendirmelerinde kullanılacak. Süreçte aynı projenin maliyet, ilerleme ve hedef bilgilerinin tutarlı sunulması önem taşıyor.
Bundan sonra ne olacak?
Takvimin sonraki bölümünde kurum tekliflerinin hazırlanması, teknik incelemelerin yapılması ve bütçe görüşmelerinin ilerlemesi bekleniyor. Kesin ödenekler ile proje listeleri, değerlendirme ve yasama süreçleri tamamlandıktan sonra netleşecek. Bu nedenle rehberlerdeki tavan ve planlama rakamlarını, tahsis edilmiş nihai harcama tutarı olarak değerlendirmemek gerekiyor.
12 Eylül’de yayımlanan belgeler, 2027 bütçe döngüsünün resmî başlangıç noktalarından birini oluşturuyor. Sürecin kamu maliyesi bakımından asıl sonucu, kurum teklifleri birleştirildiğinde ve bütçe kanun teklifi Meclise sunulduğunda daha ayrıntılı biçimde görülecek. Şimdilik kesinleşen gelişme, yeni üç yıllık dönem için yöntem, format ve hazırlık takviminin resmen ilan edilmiş olması.
