Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, öğrenci affı ve yükseköğretim sistemine ilişkin değişiklikler içeren kanun teklifinin ilk 13 maddesini 30 Temmuz 2026 tarihinde kabul etti. Bu gelişme, teklifin tamamının yasalaştığı veya öğrenci affının yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.
Teklif hangi aşamada?
TBMM'nin resmî kanun teklifi kaydında 2/3755 esas numarasıyla yer alan metnin durumu, 30 Temmuz sabahı itibarıyla gündemde olarak gösteriliyor. Genel Kurulun ilk 13 maddeyi kabul etmesi önemli bir ilerleme olsa da teklifin tamamına ilişkin nihai karar henüz verilmiş değil.
Teklifin resmî özetinde, yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen veya bir programa kayıt hakkı kazandığı hâlde çeşitli nedenlerle kayıt yaptıramayan bazı kişilere öğrenimlerine devam etme hakkı tanınmasının amaçlandığı belirtiliyor. Fakat kimlerin yararlanacağı, istisnalar, başvuru süresi ve üniversitelere dönüş işlemleri ancak yasama süreci tamamlandıktan ve uygulanacak metin kesinleştikten sonra güvenilir biçimde değerlendirilebilir.
İlk 13 maddede neler kabul edildi?
TBMM'nin 30 Temmuz tarihli açıklamasına göre kabul edilen bölüm; yükseköğretim yönetimi, öğretim üyelerinin çalışma koşulları, azami öğrenim süresi, uygulamalı eğitim ve disiplin süreçleri gibi birden fazla alanı kapsıyor. Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurulda geçirdikleri sürelerin mesleki kıdem, terfi ve yaş haddi hesabında nasıl değerlendirileceğine ilişkin hükümler bunlar arasında bulunuyor.
Belirli bölüm ve programlarda görevde kalmasında fayda görülen öğretim üyelerinin, yükseköğretim kurumunun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sözleşmelerle çalışabilmesine ilişkin çerçeve de kabul edilen maddelerde yer alıyor. Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklardaki yükseköğretim kurumlarından resmî davet alan öğretim elemanlarına, gerekli onaylarla ve belirli sürelerle aylıklı izin verilebilmesi de düzenlenen başlıklardan biri.
Son sınıf öğrencileri için ek sınav hakkı
Kabul edilen maddeler, azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencileri açısından doğrudan sonuç doğurabilecek bir düzenleme öngörüyor. İntörnlük eğitimi dönemi hariç olmak üzere mezuniyet için başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilmesi planlanıyor.
Teorik veya uygulamalı derslerini tamamlamasına rağmen uygulamalı eğitime ya da intörnlüğe başlayamayan, bu eğitimi tamamlayamayan veya başarısız değerlendirilen öğrencilere eğitimlerini bitirme imkânı tanınması da kabul edilen hükümler arasında. Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine aynı ek sınav hakkı verilmiyor. Uygulamalı eğitim ve intörnlük sürecinin ayrıntılarını belirleme yetkisi YÖK'e bırakılıyor.
Akademik etik ve disiplin hükümleri
Teklifin kabul edilen bölümünde akademik çalışmaların başkaları tarafından hazırlanmasına ilişkin yaptırımlar da genişletiliyor. Başkasının ürettiği yayın veya çalışmayı atama, yükselme, unvan ya da derece kazanmak amacıyla kullananların yanında bu çalışmayı başkası adına hazırlayan veya sürece aracılık eden öğretim elemanlarına da meslekten çıkarma cezası uygulanabilmesi öngörülüyor.
Disiplin soruşturmalarında ifade ve savunma hakkının kullanılmasıyla ilgili yöntem de yeniden düzenleniyor. Kişiye yöneltilen iddiaların açıkça bildirilmesi ve ifade veya savunma sunması için yedi günden az olmayan bir süre verilmesi planlanıyor. Bu bölüm, hukuki güvenlik ve kişinin dinlenilme hakkının güçlendirilmesi amacıyla hazırlanmış hükümler içeriyor.
Öğrenciler şimdi ne yapmalı?
Başvuru ekranı, kesin tarih veya üniversiteye dönüş takvimi açıklanmış gibi işlem yapılmamalı. Mevcut aşamada en güvenilir ifade, teklifin ilk 13 maddesinin kabul edildiği; öğrenci affı düzenlemesinin ise henüz bütün yasama sürecini tamamlamadığıdır.
Sonraki görüşmelerde teklifin ilgili maddeleri değiştirilebilir, önergeyle güncellenebilir veya farklı bir takvim belirlenebilir. Bu nedenle başvuru hakkı doğduğunu varsayarak kayıt, harç ya da belge işlemi yapmak yerine resmî kurumların kesin duyurularını beklemek, yanlış bilgi kaynaklı mağduriyet riskini azaltacaktır.
TBMM açıklamasına göre Genel Kurul, teklifin görüşmelerine 30 Temmuz Perşembe günü devam etmek üzere birleşimi kapattı. Resmî teklif kaydında metin 2/3755 esas numarasıyla yer alıyor.
