Hazine ve Maliye Bakanlığının yapay zekâ ve ileri analitik araçlarından yararlanan çalışması, kamu harcamalarında verimsizlik riski taşıdığı değerlendirilen 2 milyar liranın üzerinde işlemi işaretledi. Bulgular, bir mahkeme kararı ya da kesinleşmiş usulsüzlük tespiti anlamına gelmiyor. Sistem, büyük hacimli mali veriler içindeki olağan dışı örüntüleri belirleyerek uzmanların daha ayrıntılı inceleme yapabileceği alanları öne çıkarıyor.
Mali veriler yapay zekâyla taranıyor
Çalışmanın temelinde, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TÜBİTAK BİLGEM iş birliğiyle geliştirilen Yapay Zekâ Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi bulunuyor. Bakanlığın proje tanıtımına göre amaç, kamu mali yönetimindeki geniş veri kümelerinden daha etkin yararlanmak ve karar süreçlerini analitik yöntemlerle desteklemek. TÜBİTAK BİLGEM de projenin yapay zekâ algoritmalarıyla kamu idareleri ve harcama birimlerinin işlemlerini analiz ettiğini belirtiyor.
Anadolu Ajansı ve Bloomberg HT'nin 9 Ağustos 2026 tarihli haberlerinde aktarılan güncel sonuç, 2 milyar liranın üzerinde harcamanın “verimsizlik riski” bakımından işaretlendiğini gösteriyor. Bu ifade, harcamanın tamamının hatalı, hukuka aykırı veya geri alınabilir olduğu sonucunu doğurmuyor. Risk işareti, ilgili kayıtların uzmanlarca kontrol edilmesine yardımcı olan bir önceliklendirme aracı olarak değerlendirilmelidir.
BKMYBS'nin ölçeği neden önemli?
Haberlerde paylaşılan bilgilere göre Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi, 497 kamu idaresi, yaklaşık 95 bin harcama birimi ve 4 bin muhasebe birimine hizmet veriyor. Sistemden yararlanan kullanıcı sayısı yaklaşık 400 bin olarak açıklanıyor. Yıllık işlem hacmi içinde yaklaşık 150 milyon muhasebe kaydı, 18 milyon ödeme emri belgesi, 10 milyon elektronik fatura ve 5,5 milyon elektronik imzalı belge bulunuyor. Ayrıca yaklaşık 3 milyon maaş hesabı gerçekleştiriliyor.
Bu ölçek, geleneksel yöntemlerle tek tek incelenmesi güç bir veri alanı oluşturuyor. Yapay zekâ burada nihai karar veren makam değil; sıra dışı hareketleri, tekrar eden kalıpları veya daha yakından bakılması gereken kayıt kümelerini belirleyen bir analiz katmanı olarak kullanılıyor. Son değerlendirme ve gerekli idari işlemler yetkili uzmanların incelemesine bağlı kalıyor.
Projenin kurumsal çerçevesi
Hazine ve Maliye Bakanlığının 2024 tarihli tanıtımı, çalışmayı muhasebe verilerinin ileri analitik yöntemlerle değerlendirilmesine odaklanan bir kamu mali yönetimi projesi olarak tanımlıyor. TÜBİTAK BİLGEM'in 2025 tarihli tamamlanma duyurusu ise geliştirilen algoritmaların kamu idareleri ile harcama birimlerinin işlem verileri üzerinde kullanılacağını bildiriyor. Böylece güncel risk bulgusu, daha önce duyurulan teknik altyapının uygulamadaki sonuçlarından biri olarak sunuluyor.
Raporlanan sayıların farklı dönemleri anlattığını ayırmak da önemli. İşlem adetleri sistemin yıllık büyüklüğünü; kâğıt ve karbon verileri 2025–2026 dönemindeki dijitalleşme etkisini; 2 milyar lirayı aşan tutar ise risk analizi sonucunu ifade ediyor. Bu göstergeler aynı ölçüyü temsil etmiyor ve birbirinin yerine kullanılmamalı.
Dijitalleşme ve tasarruf boyutu
Güncel açıklamalarda, 2025 ve 2026 yıllarında dijital süreçler sayesinde yaklaşık 200 milyon sayfa kâğıt tasarrufu sağlandığı ve yaklaşık 5 bin ton karbon salımının önlenmesine katkıda bulunulduğu da bildirildi. Bu rakamlar, projenin yalnız risk analiziyle değil, belge süreçlerinin elektronik ortama taşınmasıyla da ilişkilendirildiğini gösteriyor.
Projenin, 11'inci Verimlilik Proje Ödülleri'nde yapay zekâ kategorisinde birincilik aldığı açıklandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zekâ ile ileri analitik uygulamalarının kamu mali yönetiminde yaygınlaştırılacağını bildirdi. Önümüzdeki dönemde izlenecek başlıca konu, işaretlenen risklerin denetim süreçlerine nasıl yansıyacağı ve sistemin sonuçlarının hangi ölçütlerle raporlanacağı olacak. Kamuoyuna açıklanacak yeni veriler, işaretlenen tutarın hangi harcama türlerine dağıldığını ve inceleme sonrasında ne kadarının gerçekten sorunlu bulunduğunu gösterebilir. O zamana kadar açıklanan tutarın yalnızca risk göstergesi olduğu vurgusu korunmalı.
