BRICS ülkeleri, sınır ötesi ödemelerin maliyetini azaltmak ve hızını artırmak amacıyla hızlı ödeme sistemleri ile merkez bankası dijital paraları arasında bağlantı kurulması seçeneklerini görüşüyor. Hindistan Merkez Bankası Başkanı Sanjay Malhotra, 11 Ağustos 2026’da Mumbai’de düzenlenen FICCI-IBA Yıllık Bankacılık Konferansı’nda çalışmaların henüz tartışma aşamasında olduğunu söyledi.
Malhotra’ya göre sınır ötesi ödemeler, BRICS üyelerinin ortak ilgi alanlarından biri. Değerlendirilen seçenekler arasında farklı ülkelerin hızlı ödeme altyapılarının birbirine bağlanması ve merkez bankası dijital paralarının, yani CBDC’lerin sınır ötesi işlemlerde kullanılması bulunuyor. Ancak konuşmada üzerinde uzlaşılmış bir teknik model, uygulama takvimi veya bağlayıcı karar açıklanmadı.
BRICS yalnızca Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’dan oluşmuyor; grup son yıllarda yeni üyelerin katılımıyla genişledi. Bu nedenle ortak ödeme bağlantısı üzerine yapılacak herhangi bir çalışma, farklı düzenleyici sistemler ve para altyapıları arasında eşgüdüm gerektiriyor. Malhotra’nın sözleri, görüşmelerin sürdüğünü doğruluyor fakat projenin uygulamaya geçtiği anlamına gelmiyor.
Reuters, Hindistan Merkez Bankasının yılın başında CBDC bağlantısı önerisinin Hindistan’ın ev sahipliği yapacağı 2026 BRICS zirvesi gündemine alınmasını hükümete tavsiye ettiğini bildirmişti. 11 Ağustos’taki açıklama, hızlı ödeme sistemlerinin bağlantısını da seçenekler arasında saydı. Böylece tartışma yalnız dijital para birimlerine değil, mevcut anlık ödeme altyapılarının birlikte çalışmasına da uzanıyor.
Business Standard’ın konferanstan aktardığına göre Malhotra, BRICS bünyesinde ödemeler üzerine çalışan bir görev gücü bulunduğunu söyledi. Sınır ötesi perakende işlemlerde maliyetin düşürülmesi ve bekleme süresinin kısaltılması hedef olarak öne çıktı. Hindistan’daki anlık ödeme sistemi UPI’yi örnek veren Malhotra, uluslararası transferlerde saatler veya günler süren beklemeye dikkat çekti.
Merkez bankası başkanı ayrıca Hindistan’ın yerel para birimleriyle ticareti genişletme çabalarının süreceğini belirtti. Hindistan’ın Birleşik Arap Emirlikleri, Mauritius, Maldivler ve Endonezya merkez bankalarıyla yerel para kullanımını teşvik eden mutabakatlara sahip olduğunu söyledi. Buna karşın mevcut hacimlerin küçük kaldığını ve daha fazla anlaşma üzerinde çalışıldığını ifade etti.
Hızlı ödeme sistemi ile CBDC aynı şey değil. Hızlı ödeme sistemi, mevcut banka hesapları arasındaki transferleri kısa sürede sonuçlandıran altyapıyı ifade ediyor. CBDC ise bir merkez bankası tarafından ihraç edilen dijital para biçimi. Bu nedenle bağlantı seçenekleri; teknik standartlar, kimlik doğrulama, düzenleyici uyum, likidite ve para birimleri arasındaki dönüşüm gibi farklı başlıklar içeriyor.
Açıklanan çerçeve, ortak bir BRICS para birimi duyurusu da değil. Kaynaklarda, CBDC’lerin veya ödeme sistemlerinin olası bağlantısı tartışılıyor. Hangi ülkelerin katılacağı, işlemlerin hangi para birimleriyle sonuçlandırılacağı ve altyapının nasıl yönetileceği açıklanmadı. Bu noktalar netleşmeden sistemin kullanıcılar veya şirketler üzerindeki etkisine ilişkin kesin sonuç çıkarmak mümkün değil.
Hızlı ödeme bağlantısı için yalnız teknik iletişim yeterli olmayacak. Katılımcı ülkelerin işlem güvenliği, müşteri tanıma kuralları, veri paylaşımı ve hata durumunda sorumluluk gibi alanlarda ortak veya uyumlu süreçler belirlemesi gerekecek. CBDC bağlantısı ayrıca her merkez bankasının kendi dijital para tasarımı ve pilot aşamasıyla uyum sorunu taşıyabilir. Kaynaklar bu başlıklarda alınmış bir karar bildirmediği için bunlar çözülmüş koşullar değil, olası uygulamanın yanıt bekleyen alanları olarak kalıyor.
Malhotra’nın yerel para kullanımıyla ilgili sözleri de ödeme altyapısı tartışmasından ayrı okunmalı. Bir transfer kanalının hızlanması, işlemin hangi para biriminde fiyatlanacağını veya nihai olarak hangi varlıkla sonuçlandırılacağını tek başına belirlemiyor. Konuşmada bu iki hedef aynı sınır ötesi ödeme gündemi içinde yer alsa da ortak bir para veya otomatik kur mekanizması açıklanmadı.
11 Ağustos açıklamasının haber değeri, daha önce kaynaklara dayanan gündem önerisinin merkez bankası başkanı tarafından açık biçimde tartışma aşamasında olduğunun belirtilmesi. Bir sonraki somut eşik, zirve gündemi veya üye ülkelerin resmî kararlarında teknik kapsamın açıklanması olacak. Şimdilik doğrulanabilen durum, seçeneklerin masada olduğu ve bağlayıcı uygulama kararının duyurulmadığıdır.
