ABD'nin başkenti Washington'dan gelen sinyaller, İran rejimine yönelik politikalarda radikal bir dönüşümün yaşandığını gösteriyor. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast, 23 Haziran 2026 sabahı gerçekleştirilen kritik oturumda, 'Epik Öfke Operasyonu' (Operation Epic Fury) adı verilen yeni stratejik hamlenin detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Mast'ın yaklaşık 7 dakika süren konuşması, yalnızca askeri bir mesaj değil, aynı zamanda Tahran yönetimine yönelik ekonomik ve diplomatik kuşatmanın da habercisi niteliğindeydi.
Operasyonun Arka Planı ve Stratejik Hedefler
Brian Mast'ın açıklamalarına göre Epik Öfke Operasyonu, İran'ın Orta Doğu'daki vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü terör faaliyetlerine karşı geliştirilmiş çok katmanlı bir strateji. ABD istihbarat raporları, son 18 ayda İran Devrim Muhafızları'na bağlı Kudüs Gücü'nün Irak, Suriye ve Yemen'deki milis gruplara yaptığı silah ve mali desteğin yüzde 40 oranında arttığını ortaya koyuyor. Mast, 'Artık İran'ın terörüne tolerans göstermeyeceğiz' sözleriyle, önceki yönetimlerin diplomatik angajman politikalarından keskin bir kopuşu işaret etti.
Komite oturumunda paylaşılan verilere göre, 2025 yılı boyunca İran destekli grupların bölgedeki ABD üslerine ve müttefik güçlere yönelik 127 ayrı saldırı girişiminde bulunduğu kaydedildi. Bu saldırıların 34'ü doğrudan Amerikan askeri personelini hedef aldı. Epik Öfke Operasyonu, bu tehditleri kaynağında bertaraf etmeyi amaçlayan önleyici vuruş konseptine dayanıyor. Mast, operasyonun yalnızca askeri boyutla sınırlı kalmayacağını, siber saldırı kapasitesi ve finansal yaptırım mekanizmalarının da devreye sokulacağını vurguladı.
İran Tehdidinin Büyüyen Boyutları
ABD Savunma Bakanlığı'nın 2026 yılı başında yayımladığı tehdit değerlendirme raporu, İran'ın balistik füze programında kaydettiği ilerlemeye dikkat çekiyor. Tahran yönetiminin halihazırda 3.000 kilometre menzile ulaşabilen füzeleri Avrupa'nın güneyini tehdit edebilecek kapasitede. Mast, bu teknolojik gelişmelerin Epik Öfke Operasyonu'nun zamanlamasında belirleyici rol oynadığını ifade etti.
Bölge uzmanları, İran'ın nükleer programındaki ilerlemelerin de Washington'u harekete geçmeye zorladığını belirtiyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın son raporunda, İran'ın yüzde 60 saflıkta zenginleştirilmiş uranyum stokunun 2025'te 42 kilograma ulaştığı, bu miktarın teorik olarak iki nükleer silah üretimi için yeterli olduğu kaydedildi. Mast, 'Diplomasi masası artık boş, Tahran yalnızca güç dilinden anlıyor' diyerek operasyonun kaçınılmazlığını savundu.
Orta Doğu Dengeleri ve Türkiye'nin Konumu
Epik Öfke Operasyonu'nun duyurulması, Orta Doğu'daki hassas güç dengelerini yeniden şekillendirecek potansiyele sahip. Türkiye, hem NATO müttefiki olarak ABD ile stratejik bağlarını koruyan hem de İran'la karmaşık bir komşuluk ilişkisi yürüten bir ülke konumunda. Ankara, son yıllarda Tahran'la enerji ticareti ve bölgesel güvenlik konularında pragmatik bir diyalog sürdürürken, İran'ın Irak ve Suriye'deki milis faaliyetlerinden duyduğu rahatsızlığı da Washington'la paylaşıyor.
Türk dış politika uzmanları, operasyonun özellikle Suriye'nin kuzeyindeki denklemi etkileyebileceğine dikkat çekiyor. İran destekli grupların Fırat'ın doğusundaki varlığı, Türkiye'nin terörle mücadele operasyonlarını doğrudan ilgilendiriyor. Mast'ın açıklamalarında Türkiye'ye özel bir atıf bulunmamasına rağmen, Ankara'nın operasyonun bölgesel sonuçlarını yakından izleyeceği değerlendiriliyor. ABD'nin İran'a yönelik sertleşen tutumu, Türkiye'nin Tahran'la yürüttüğü denge politikasını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir.
Türkiye-İran İlişkilerinde Yeni Dönem
Türkiye ve İran arasındaki yıllık ticaret hacmi 2025'te 8 milyar dolar seviyesine ulaşmıştı. Özellikle doğalgaz alanındaki bağımlılık, Ankara'nın Tahran'a yönelik yaptırım rejimlerine temkinli yaklaşmasına yol açıyor. Ancak ABD'nin Epik Öfke Operasyonu kapsamında devreye sokacağı ikincil yaptırım tehditleri, Türk şirketlerini İran'la iş yapma konusunda zorlayabilir.
Uzmanlar, Türkiye'nin bu süreçte NATO içindeki stratejik ağırlığını kullanarak hem Washington'la koordinasyonu sürdüreceğini hem de Tahran'la gerilimi tırmandırmayacak bir orta yol arayacağını öngörüyor. Dışişleri Bakanlığı kaynakları, konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmaktan kaçınırken, perde arkasında yoğun diplomatik trafiğin yaşandığı biliniyor.
Ekonomik Yaptırımlar ve Küresel Enerji Piyasası
Epik Öfke Operasyonu'nun en kritik ayaklarından birini, İran ekonomisini hedef alan yeni yaptırım paketleri oluşturuyor. Mast, oturumda yaptığı açıklamada, İran'ın petrol ihracatını sıfırlama hedefinin artık ulaşılabilir bir stratejik amaç haline geldiğini belirtti. 2025 yılında İran'ın günlük petrol ihracatı ortalama 1.7 milyon varil seviyesinde gerçekleşmişti. ABD Hazine Bakanlığı'nın hazırladığı yeni yaptırım listesi, İran limanlarına uğrayan tankerleri ve bu gemilere sigorta hizmeti sağlayan şirketleri kapsayacak.
Küresel enerji piyasaları, bu açıklamaların ardından hareketlenme sinyali verdi. Brent petrolün varil fiyatı, oturumun hemen ardından yüzde 2.3 artışla 89 dolara yükseldi. Analistler, İran'ın piyasadan tamamen çıkması durumunda petrol fiyatlarının 100 doların üzerine tırmanabileceğini öngörüyor. Bu senaryo, halihazırda enflasyonla mücadele eden Avrupa ekonomileri için ciddi bir risk oluşturuyor. Mast, müttefik ülkelerin stratejik petrol rezervlerini devreye sokarak fiyat dalgalanmalarını kontrol altında tutmayı planladıklarını ifade etti.
Finansal Kuşatma Stratejisi
Operasyonun finansal ayağı, İran'ın SWIFT sistemine erişiminin tamamen kesilmesini ve Devrim Muhafızları'na bağlı paravan şirketler ağının çökertilmesini hedefliyor. ABD istihbaratı, İran'ın Dubai, İstanbul ve Muskat üzerinden yürüttüğü kara para aklama operasyonlarının haritasını çıkarmış durumda. Mast, 'Her bir doların, her bir euronun peşine düşeceğiz' sözleriyle finansal takibin kapsamını ortaya koydu.
Uluslararası bankacılık çevreleri, bu açıklamaların özellikle Körfez ülkelerindeki finans kuruluşlarını tedirgin ettiğini belirtiyor. Birleşik Arap Emirlikleri merkezli bankalar, İran'la bağlantılı hesapları dondurmaya başlarken, Çin'in Tahran'la yürüttüğü yuan bazlı ticaretin de Washington'un radarına girdiği biliniyor. Mast, Çin'e açık bir uyarıda bulunarak, yaptırımları delmeye çalışan üçüncü ülke şirketlerinin ABD piyasalarına erişimini kaybedeceğini vurguladı.
Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Yansımalar
Epik Öfke Operasyonu'nun duyurulması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde acil bir oturum talebine yol açtı. Rusya'nın BM Daimi Temsilcisi, operasyonu 'uluslararası hukukun açık ihlali' olarak nitelendirirken, Çin Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada tarafların itidale davet edildiği belirtildi. Avrupa Birliği ise daha ölçülü bir tavır sergileyerek, diplomatik kanalların açık tutulması gerektiğini vurguladı.
İsrail Başbakanı'nın ofisinden yapılan yazılı açıklamada, ABD'nin operasyonuna tam destek verildiği ve İran tehdidine karşı ortak hareket edileceği bildirildi. Suudi Arabistan ve Mısır gibi bölgesel güçler ise sessizliğini koruyor. Uzmanlar, bu sessizliğin aslında operasyona verilen zımni bir onay olarak yorumlanabileceğini belirtiyor. Mast, oturumun kapanışında yaptığı konuşmada, 'Özgür dünya, teröre karşı birleşti' ifadelerini kullanarak uluslararası koalisyonun genişliğine işaret etti.
NATO İttifakı İçindeki Yankılar
NATO üyesi ülkeler arasında operasyona ilişkin görüş ayrılıkları bulunuyor. Almanya ve Fransa, askeri tırmanışın kontrolsüz bir bölgesel savaşa dönüşme riskine dikkat çekerken, İngiltere ve Polonya Washington'un yanında saf tutuyor. Türkiye'nin tutumu ise kritik önem taşıyor; Ankara'nın İncirlik Üssü ve Kürecik Radar Tesisi gibi stratejik NATO altyapıları, operasyonun lojistik denkleminde belirleyici rol oynayabilir.
Mast'ın açıklamalarında NATO müttefiklerine yönelik doğrudan bir çağrı yer almamasına rağmen, önümüzdeki günlerde Brüksel'de olağanüstü bir Kuzey Atlantik Konseyi toplantısı yapılması bekleniyor. Diplomatik kaynaklar, Türkiye'nin bu toplantıda hem ittifak dayanışmasını koruyacak hem de bölgesel istikrarı tehlikeye atmayacak bir denge formülü sunmaya çalışacağını aktarıyor.
