Yapay zeka devriminde öncü olmak isteyen Suudi Arabistan, bugün Riyad’daki LEAP 2026 teknoloji konferansında DISAI 2026 Yapay Zeka İnovasyon Programı için seçilen 10 girişimi açıkladı. Suudi Veri ve Yapay Zeka Otoritesi (SDAIA) tarafından duyurulan programda, seçilen ekiplere Qualcomm ve Aramco gibi küresel devlerden mentorluk sağlanacak.
Yoğun Rekabetle Geçen Seçim Süreci
68 ülkeden 1.200’ün üzerinde başvurunun yapıldığı programda yalnızca 10 girişim yer bulabildi. Dört aylık değerlendirme sürecinde jüri, teknik derinlik, pazar ölçeklenebilirliği ve Suudi Vizyonu 2030’un dijital dönüşüm hedefleriyle uyumu ön planda tuttu. Açıklamayı yapan SDAIA Gelişen Teknolojiler Direktörü Dr. Noura Al-Ansari, "Yalnızca fikir aşamasını geçmiş, çalışan prototipe ve saha doğrulamasına sahip ekipler arıyorduk" dedi. Finalistler arasında, kurak iklimlerde mahsul hastalıklarını tespit eden bilgisayarlı görü girişimi NabtAI, kişiselleştirilmiş kanser tedavisi planları sunan Medixera ve petrol sahası ekipmanları için kestirimci bakım platformu EnergenAI yer alıyor. Diğer seçilen girişimler fintek, lojistik ve Arapça doğal dil işleme alanlarında faaliyet gösteriyor.
Kazananları Ne Belirliyor?
Teknik yetkinliğin ötesinde, girişimlerin MENA bölgesinde hızlı bir şekilde kullanıma alınabilme potansiyeli arandı. Su kıtlığı, aşırı sıcaklık ve endüstriyel güvenlik gibi yerel sorunlara odaklanan ve aynı zamanda küresel ihracat şansı bulunan girişimler öne çıktı. Tüm finalistlerin, iki yıl içinde Suudi Arabistan’da bölgesel merkez kurmayı taahhüt etmesi, fikri mülkiyetin ve ekonomik katma değerin yerel ekosisteme kazandırılmasını sağlayacak.
Nitelikli Ortaklıklar: Qualcomm ve Aramco
DISAI 2026’yı benzerlerinden ayıran en önemli unsur, dev mentorluk ikilisi. Qualcomm, uç yapay zeka, IoT ve aygıt içi makine öğrenimi konularında doğrudan rehberlik sağlıyor. Dünyanın en büyük enerji şirketi Aramco ise girişimlere petrol kuyusu, rafineri ve akıllı şehir altyapılarındaki gerçek operasyonel verilerle çalışma imkânı sunuyor. Aramco Dijital Dönüşüm Direktörü Khalid Al-Bassam, "Burada geliştirilen çözümler laboratuvarda kalmayacak; gerçek sahalarda test edilecek" dedi. Qualcomm Yapay Zeka Ekosistemleri Başkan Yardımcısı Maria Santos ise programa katılanlara Snapdragon geliştirici kitleri ve özel mühendislik desteği gibi normalde yalnızca birinci seviye iş ortaklarına verilen ayrıcalıkların tanınacağını belirtti.
En Son Teknolojiye Benzersiz Erişim
Katılımcılar, AWS ve Google Cloud’dan 120.000 dolarlık bulut kredisi alırken, Aramco’nun tüm petrol işleme tesisinin yüksek doğruluklu simülasyonunu içeren dijital ikiz platformuna sınırsız erişim sağlayacak. Bu sayede girişimler, tehlikeli sahaya adım atmadan petabayt ölçeğindeki endüstriyel veri üzerinde algoritmalarını test edebilecek. Qualcomm ise, Dammam’daki 5G yapay zeka test laboratuvarını açarak, otonom robotlar ve drone sistemleri için düşük gecikmeli çıkarım denemelerine ev sahipliği yapacak.
Bootcamp’in Ötesinde: Fırlatma Rampası
Program klasik bir hızlandırma kampı olmaktan çok daha öteye geçiyor. Her girişime Aramco veya Qualcomm’dan üst düzey bir yönetici koçu ve özel bir ürün yöneticisi atanıyor. İlk sekiz hafta içinde pilot dağıtıma hazır olma ve eylülde Riyad’daki Küresel Yapay Zeka Zirvesi’nde canlı demo sergileme gibi kilometre taşları bulunuyor. Geçen yılın DISAI 2025 mezunları HealthEquity AI ve DesertChain Logistics, programdan sonra toplamda 50 milyon doların üzerinde Seri A yatırımı aldı ve üç Körfez ülkesinde faaliyete geçti.
Gerçek Saha Testleri Haftalar İçinde Başlıyor
Dikkat çeken adaylardan EnergenAI, altıncı haftada Aramco’nun Abqaiq tesisindeki boru hattı sensörlerinden gelen titreşim verilerini analiz etmeye başlayacak. Medixera ise, Kral Faysal Uzman Hastanesi’nden hızlı etik onaylarla alınan anonimleştirilmiş hasta kayıtlarıyla kanser tedavi modelini eğitecek. İşte bu "hızlı etki" modeli, DISAI’yi diğer hızlandırıcılardan ayıran en büyük özellik.
MENA Bölgesi için Kırılma Noktası
PwC’nin 2025 raporuna göre Suudi Arabistan yapay zeka pazarının 2030’a kadar ekonomiye 135 milyar dolar katkı yapması bekleniyor. DISAI gibi programlar, uluslararası yetenekleri bölgeye çekerken yerel girişim sermayesi faaliyetlerini de tetikliyor. Yalnızca 2026 yılında, Krallık toplam 780 milyon dolar büyüklüğünde üç yeni yapay zeka fonu kurdu. Etkinlikte konuşan İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Abdullah Al-Swaha, "Burada başarılı olan her girişim, bir sonraki inovasyon dalgası için mıknatıs oluyor" değerlendirmesinde bulundu.
2026: Körfez’in Yapay Zeka Üssü Olduğu Yıl
NEOM’un bilişsel şehri Linq’in ilk fazına ulaşması, Riyad Yapay Zeka Etik Gözlemevi’nin açılması ve devlet hizmetlerinin hızla dijitalleşmesiyle 2026, Körfez için kesin bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor. Programın ikinci yılında komşu ülkeler Bahreyn ve BAE de benzer modelleri uygulamak için görüşmelere başladı. Analistler, bölgenin 2028’e kadar ilk yapay zeka "decacorn"unu çıkarabileceğini öngörüyor.
Seçilen 10 girişim küresel yapay zekayı şekillendirebilecek yolda ilerlerken, dünya nefesini tutmuş izliyor. Acaba bu ekiplerden biri Ortadoğu’nun OpenAI’ı olacak mı? Yorumlarınızı bizimle paylaşın; DISAI 2026 gelişmelerini aktarmaya devam edeceğiz.
