Japonya, son yılların en yıkıcı ikili fırtına saldırısıyla karşı karşıya. 27 Haziran 2026 Cumartesi günü, Mekkhala ve Higos adlı iki güçlü tropikal fırtına, ülkenin doğu kıyılarını peş peşe vurarak hayatı felce uğrattı. Başkent Tokyo'nun da aralarında bulunduğu geniş bir bölgede sel, heyelan ve ulaşım kaosu yaşanırken, yetkililer en az 1 kişinin yaşamını yitirdiğini, onlarca kişinin yaralandığını ve binlerce haneye tahliye emri verildiğini duyurdu. Japonya Meteoroloji Ajansı, fırtınaların özellikle Çiba ve çevre eyaletlerde tarihi seviyelere ulaşan yağış bıraktığını açıkladı.
Kyodo Haber Ajansı'nın servis ettiği görüntülerde, Tokyo yakınlarındaki Çiba eyaletine bağlı Futtsu kentinde dev dalgaların kıyı şeridini dövdüğü anlar yer aldı. Fırtınanın şiddetiyle birlikte kıyıya vuran dalgaların boyu yer yer 10 metreyi aşarken, limanlarda demirli tekneler sürüklendi. Japonya Sahil Güvenlik ekipleri, kaybolan balıkçıları arama çalışmalarını olumsuz hava koşulları nedeniyle güçlükle sürdürebildi.
Başkent Tokyo ve Çiba'da hayat durdu
Çiba eyaleti ve başkent Tokyo, fırtınaların en yıkıcı etkilerini hissetti. Japonya'nın en kalabalık metropol bölgesinde, 24 saat içinde metrekareye 300 milimetrenin üzerinde yağmur düştü. Bu miktar, bölgenin normalde bir ayda aldığı yağışın neredeyse iki katına denk geliyor. Ani su baskınları nedeniyle Tokyo'nun birçok semtinde cadde ve alt geçitler göle döndü, metro istasyonları sular altında kaldı.
Japonya Demiryolu Şirketleri Grubu (JR Group), Tokyo çevresindeki onlarca banliyö tren hattını geçici olarak durdurmak zorunda kaldı. Şehirlerarası hızlı tren seferleri (Şinkansen) de güvenlik gerekçesiyle askıya alındı. Narita ve Haneda havalimanlarında yüzlerce uçuş iptal edildi; tatil sezonunun başlangıcında mahsur kalan yolcular terminal binalarında zor anlar yaşadı. Yetkililer, elektrik kesintilerinin 100 binden fazla haneyi etkilediğini bildirdi.
Sel ve heyelan tehlikesi büyüyor
Japonya'nın dağlık coğrafyası, aşırı yağışlarla birleşince ölümcül toprak kaymalarını tetikledi. Çiba eyaletinin iç kesimlerindeki Kimitsu ve Kamogawa şehirlerinde meydana gelen heyelanlar, çok sayıda evi toprak altında bıraktı. Japon medyası, bir kişinin çamur altında kalarak hayatını kaybettiğini, en az 15 kişinin yaralı olarak hastanelere kaldırıldığını aktardı. Kurtarma ekipleri, enkaz altında kalanları arama çalışmalarına devam ediyor.
Japonya Kara Öz Savunma Kuvvetleri, afet bölgelerine helikopterler ve amfibi araçlarla sevk edildi. Askerler, sel sularıyla çevrili mahallelerde mahsur kalan yaşlı ve engelli vatandaşları botlarla tahliye etti. Toplamda 50 binden fazla kişiye gönüllü tahliye çağrısı yapılırken, 12 bin kişi için zorunlu tahliye emri çıkarıldı. Geçici barınma merkezleri, Kovid-19 benzeri salgın riskine karşı sosyal mesafe kurallarına uygun şekilde düzenlendi.
Mekkhala ve Higos: İkiz fırtınaların sıra dışı dansı
Meteoroloji uzmanları, Mekkhala ve Higos'un aynı anda Japonya'yı vurmasının oldukça nadir bir durum olduğuna dikkat çekiyor. Güneydoğu Asya üzerinde doğan Mekkhala, Pasifik Okyanusu'nu hızla geçerek 26 Haziran'da Japonya'nın güney kıyılarına ulaştı. Hemen ardından gelen Higos ise daha kuzeyli bir rota izleyerek doğrudan Tokyo Körfezi'ne yöneldi. İki sistemin etkileşimi, rüzgar hızlarını ve yağış miktarını katlayarak artırdı.
Tokyo Üniversitesi Atmosfer ve Okyanus Araştırma Enstitüsü'nden Profesör Hiroshi Tanaka, "İkiz siklonların bu kadar yakın zaman aralığıyla aynı bölgeyi vurması, iklim değişikliğinin deniz suyu sıcaklıklarını artırmasıyla doğrudan bağlantılı olabilir" değerlendirmesinde bulundu. 2026 yılı itibarıyla Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey suyu sıcaklıkları, uzun yıllar ortalamasının 1.5 derece üzerinde seyrediyor. Bu durum, tayfunların daha fazla nem taşımasına ve karaya ulaştıklarında çok daha yıkıcı olmasına yol açıyor.
İklim değişikliği ve Japonya'nın kırılganlığı
Japonya, coğrafi konumu nedeniyle her yıl ortalama 20-30 tayfun ve tropikal fırtınaya maruz kalıyor. Ancak 2026 sezonu, şimdiden rekorlarla başladı. Japonya Meteoroloji Ajansı'nın verilerine göre, bu yıl şu ana kadar oluşan tropikal siklon sayısı, iklim değişikliği senaryolarının en kötümser tahminleriyle bile örtüşüyor. Hükümet, altyapı yatırımlarını hızlandırsa da, kentsel drenaj sistemlerinin bu denli ani ve yoğun yağışlarla başa çıkması giderek zorlaşıyor.
Geçen yıl (2025) Japonya'yı vuran Typhoon Maria, 8 kişinin ölümüne ve 2 milyar dolarlık ekonomik kayba neden olmuştu. 2026'daki ikiz fırtınaların yarattığı hasarın ise, özellikle Tokyo gibi ekonomik merkezleri vurması nedeniyle, bu rakamı aşması bekleniyor. Sigorta devleri Swiss Re ve Munich Re, Japonya'daki doğal afet kaynaklı sigorta taleplerinin 2026'nın ilk yarısında %40 arttığını raporladı.
Uluslararası dayanışma ve bölgesel etkiler
Japonya hükümeti, Birleşmiş Milletler ve Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) üyesi ülkelerden gelen yardım tekliflerini değerlendiriyor. Güney Kore ve Tayvan şimdiden arama-kurtarma ekiplerini hazır beklettiklerini açıkladı. ABD'nin Japonya'daki askeri üsleri de lojistik destek sağlamak üzere alarma geçirildi. Başbakan Shigeru Ishiba, ulusa sesleniş konuşmasında, "Bu zor günleri, uluslararası toplumun desteği ve halkımızın dayanıklılığıyla aşacağız" ifadelerini kullandı.
Fırtınaların ekonomik etkileri sadece Japonya ile sınırlı kalmadı. Tokyo Borsası'nda işlemler gün boyu dalgalı seyretti; Nikkei 225 endeksi, afetin tedarik zincirlerini vuracağı endişesiyle %2.1 değer kaybetti. Özellikle Toyota ve Honda gibi dev üreticilerin Çiba ve çevresindeki fabrikalarında üretime geçici olarak ara verilmesi, küresel otomotiv piyasalarında da hissedildi. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkeler, Japonya'dan ithal edilen elektronik komponentlerde olası gecikmelere karşı uyarıldı.
Türkiye için çıkarılacak dersler
Türkiye, her ne kadar tayfun kuşağında yer almasa da, iklim değişikliğine bağlı ani sel ve heyelan felaketleriyle giderek daha sık karşılaşıyor. 2025 yılında Karadeniz Bölgesi'nde yaşanan sel felaketlerinde 12 kişi hayatını kaybetmiş, altyapı hasarı milyarlarca lirayı bulmuştu. Japon deneyimi, erken uyarı sistemlerinin ve zorunlu tahliye protokollerinin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gösteriyor. AFAD ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü yetkilileri, Japonya'nın afet yönetim modelini yakından incelediklerini ve benzer sistemleri Türkiye'de yaygınlaştırmak için çalıştıklarını belirtiyor.
Japonya'nın gelişmiş altyapısına rağmen yaşadığı bu çaresizlik anları, doğanın gücü karşısında tüm ülkelerin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyuyor. 2026 yılı itibarıyla küresel iklim müzakerelerinde somut adımlar atılmaması halinde, benzer felaketlerin dünyanın her köşesinde kaçınılmaz olacağı uyarısı yapılıyor.
Kurtarma çalışmaları ve normalleşme çabaları
Fırtınaların zayıflayarak kuzeye, Hokkaido yönüne ilerlemesiyle birlikte, Japonya'da hasar tespit ve temizlik çalışmaları başladı. İtfaiye ve belediye ekipleri, çamurla kaplanan sokakları temizlemek için seferber oldu. Elektrik şirketleri, kopan hatları onarmak için gece gündüz çalışıyor; ancak 2026 yılı itibarıyla hâlâ 40 bin haneye elektrik verilemediği bildiriliyor. Altyapı Bakanlığı, köprüler ve otoyollardaki hasarın onarımının haftalar sürebileceğini açıkladı.
Japonya Kızılhaç Derneği, afet bölgelerine mobil mutfaklar ve temiz su tankerleri gönderdi. Gönüllüler, yaşlı bakım evlerinde mahsur kalanlara sıcak yemek ulaştırmak için insan zincirleri oluşturdu. Hükümet, afet fonundan acil yardım paketini onayladı ve etkilenen ailelere kişi başı 100 bin Japon Yeni (yaklaşık 700 dolar) nakdi yardım yapılacağını duyurdu. Meteoroloji ajansı ise önümüzdeki günlerde yeni bir tropikal depresyonun oluşabileceği uyarısında bulunarak, halkı teyakkuzda olmaya çağırdı.
