Küresel ekonomide yaşanan zincirleme iflaslar, Türk ihracatçısının uykularını kaçırıyor. Dünya genelinde her 20 saatte bir büyük ölçekli bir şirketin iflas ettiği bu dönemde, alacak vadeleri 120 güne kadar uzarken, yüksek faiz ortamında dört aylık bir bekleyişin faturası tek bir satışta kârın yüzde 30'unu eritiyor. 2026 yılının ortasına geldiğimizde, bu tablo ihracatçılar için artık sürdürülebilir olmaktan çıkmış durumda.
Geçen yıl (2025) Allianz Trade'in yayımladığı küresel iflas raporu, 2026 için karanlık bir tablo çizmişti. Rapora göre, 2025'te küresel şirket iflasları yüzde 11 artarak 2020 pandemi seviyelerini geride bırakmıştı. 2026 yılının ilk yarısında ise bu artış hız kesmeden devam etti. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türk ihracatçılarının 2026'nın ilk çeyreğinde karşılaştığı tahsilat gecikmeleri, son on yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika pazarlarında, perakende devlerinden otomotiv tedarikçilerine kadar geniş bir yelpazede yaşanan iflaslar, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu tedarik zincirlerini doğrudan etkiliyor. Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı olan Almanya'da, 2026'da şirket iflasları son 15 yılın zirvesine çıkmış durumda. Bu durum, Türk hazır giyim, otomotiv yan sanayi ve makine imalat sektörlerini derinden sarsıyor.
Küresel iflas dalgasının Türkiye'ye yansımaları büyüyor
Küresel ticarette yaşanan iflas dalgası, Türk ihracatçısı için 2026'da artık somut bir tehdide dönüştü. Dünyanın önde gelen kredi sigortası şirketlerinden biri olan Allianz Trade'in 2026 Nisan ayında güncellediği verilere göre, küresel şirket iflaslarının sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 14 artış gösterdi. Bu, her 20 saatte bir büyük bir şirketin kapılarını kapatması anlamına geliyor. Türk ihracatçıları, özellikle tekstil, hazır giyim ve otomotiv yan sanayinde, alacaklarını tahsil edememe riskiyle karşı karşıya.
İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz, 2026 Haziran ayında yaptığı açıklamada, 'Avrupalı perakende devlerinin iflas haberleri artık günlük rutinimiz haline geldi. Geçen ay bir İngiliz zincir mağazasına mal gönderen üyelerimiz, şirketin iflas etmesiyle 2 milyon avroluk alacaklarını tahsil edemedi. Bu tür vakalar 2025'te münferitti, 2026'da ise sistematik bir soruna dönüştü' ifadelerini kullandı. Türkiye'nin en büyük ihracat pazarlarından İngiltere'de, 2026'nın ilk yarısında perakende sektöründe 15'ten fazla büyük ölçekli şirket iflas başvurusu yaptı.
Tedarik zincirindeki kırılganlık katlanarak artıyor
Türk ihracatçılarının karşılaştığı en büyük sorunlardan biri, tedarik zincirindeki domino etkisi. Bir alıcının iflası, zincirleme olarak beş ila yedi Türk tedarikçiyi etkileyebiliyor. 2026 yılı itibarıyla Türkiye'den mal alan yabancı şirketlerin ortalama ödeme vadesi 90 günden 120 güne çıkmış durumda. Bu sürenin 150 güne kadar uzadığı vakalar da rapor ediliyor. Yüksek enflasyon ve faiz ortamında, 120 gün bekleyen bir ihracatçı, sadece finansman maliyeti nedeniyle kârının yüzde 25 ila 30'unu kaybediyor.
Yüksek faiz ortamında ihracatın matematiği değişti
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 2026 yılı için politika faizini yüzde 42,5 seviyesinde tutması, ihracatçıların finansman maliyetlerini katlıyor. İhracat bedelini 120 gün sonra tahsil eden bir şirket, bu süre zarfında işletme sermayesi için kullandığı kredilere yıllık yüzde 55-60 arasında faiz ödüyor. Bu da 100 bin dolarlık bir ihracat sevkiyatında, sadece vade farkından kaynaklanan kaybın 10 bin doları bulması anlamına geliyor.
Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, konuyla ilgili olarak 2026 Mayıs ayında yaptığı değerlendirmede, 'İhracatçı artık satış yapıp yapmama konusunda iki kez düşünüyor. Eskiden 'malı satayım, paramı nasıl olsa alırım' mantığı vardı. Şimdi 'malı sattım, paramı zamanında alabilecek miyim, alırsam bu paranın bana maliyeti ne olacak' diye hesap yapıyoruz. 2025'te bu riski yönetebiliyorduk, 2026'da ise işler kontrolden çıkmaya başladı' dedi.
Kredi sigortası primleri tavan yaptı
Artan riskler karşısında ihracat kredi sigortası primleri de 2026'da rekor seviyelere ulaştı. Türk Eximbank ve özel sigorta şirketleri, özellikle Avrupa ve ABD'deki alıcılar için risk primlerini yüzde 40'a varan oranlarda artırdı. Bazı yüksek riskli pazarlar için kredi sigortası limitleri tamamen kaldırıldı. Bu durum, ihracatçıları ya sigortasız satış yapma riskini almak ya da pazar kaybetmek arasında bir tercihe zorluyor. 2026'nın ilk yarısında, kredi sigortası yaptıramadığı için ihracat bağlantısını iptal eden şirketlerin sayısı, 2025'in aynı dönemine göre üç kat arttı.
Hangi sektörler kırmızı alarm veriyor?
Küresel iflas dalgasından en çok etkilenen Türk ihracat sektörlerinin başında hazır giyim ve konfeksiyon geliyor. 2026'nın ilk beş ayında, Türkiye'nin hazır giyim ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 12 düşüş gösterdi. Bu düşüşte en büyük etken, Avrupa'daki perakende zincirlerinin iflasları ve sipariş iptalleri oldu. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) verilerine göre, sektörde son 18 ayda 200'den fazla küçük ve orta ölçekli ihracatçı firma kapandı ya da konkordato ilan etti.
Otomotiv yan sanayi de benzer bir tablo çiziyor. Avrupa'daki otomotiv üreticilerinin 2026'da üretim adetlerini düşürmesi ve bazı modellerde tedarik sözleşmelerini iptal etmesi, Türk yan sanayi ihracatçılarını zor durumda bıraktı. Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) üyeleri, 2026'nın ikinci çeyreğinde alacak tahsilat sürelerinin 130 güne çıktığını ve sektör genelinde şüpheli alacak karşılıklarının 500 milyon doları aştığını bildiriyor.
KOBİ ihracatçısı için varoluşsal tehdit
Büyük holdingler ve kurumsal şirketler bu süreci bir şekilde yönetebilirken, asıl tehlike KOBİ ölçeğindeki ihracatçılar için geçerli. Yıllık cirosu 5-10 milyon dolar arasında olan ve toplam ihracatın yüzde 60'ını gerçekleştiren bu şirketler, tek bir büyük alacağın batması durumunda doğrudan iflas riskiyle karşı karşıya kalıyor. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verilerine göre, 2026'nın ilk yarısında ihracat yapan KOBİ'ler arasında konkordato başvuruları yüzde 40 arttı.
2026'nın ikinci yarısı için beklentiler ve çözüm arayışları
Ekonomistler ve sektör temsilcileri, 2026'nın ikinci yarısında küresel iflas dalgasının hız kesmesini beklemiyor. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's, 2026 Temmuz ayında yayımladığı raporda, küresel şirket temerrüt oranlarının yıl sonuna kadar yüzde 5,5 seviyesine ulaşabileceğini öngördü. Bu, Türk ihracatçıları için daha fazla alacak riski, daha uzun vadeler ve daha yüksek finansman maliyetleri anlamına geliyor.
TİM ve ihracatçı birlikleri, çözüm için hükümetten acil destek paketleri talep ediyor. Bu talepler arasında, Eximbank'ın kredi sigortası kapasitesinin artırılması, ihracatçılara düşük faizli 'alacak bekleme kredisi' sağlanması ve yurtdışı alacakların tahsilinde hukuki destek mekanizmalarının güçlendirilmesi yer alıyor. Ticaret Bakanlığı ise 2026 Ağustos ayında devreye alınması planlanan yeni bir 'İhracat Alacak Güvencesi Programı' üzerinde çalıştığını duyurdu.
Alternatif pazarlar ve dijitalleşme kurtarıcı olabilir mi?
Uzmanlar, Türk ihracatçılarına geleneksel Avrupa ve ABD pazarlarının yanı sıra Orta Doğu, Afrika ve Asya pazarlarına yönelmelerini tavsiye ediyor. 2026'da özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Endonezya gibi ülkelerde iflas oranlarının görece düşük olması, bu pazarları cazip kılıyor. Ayrıca, blok zinciri tabanlı akıllı sözleşmeler ve dijital ticaret platformları aracılığıyla alacak riskini minimize eden yeni nesil ihracat modelleri de 2026'da hızla yaygınlaşıyor. Ancak bu dönüşümün meyvelerini vermesi için en az 2-3 yıllık bir süre gerekiyor.
