22 Haziran 2026. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, dün gerçekleşen olağanüstü oturumda beklenmedik bir diplomatik krize sahne oldu. İsrail'in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, çatışma bölgelerinde cinsel şiddet suçlarına ilişkin düzenlenen özel oturumda, oturumu yöneten BM yetkilisi Vanessa Frazier'i doğrudan hedef alan ifadeler kullandı. Danon'un sözleri, salonda buz gibi bir hava estirirken, birçok diplomatik misyon temsilcisi şaşkınlıklarını gizleyemedi. Bu olay, İsrail ile BM arasındaki zaten gergin olan ilişkileri daha da germiş durumda.
Oturum Nasıl Başladı, Nasıl Koptu?
Frazier'in Raporu ve İlk Tepkiler
Vanessa Frazier, Malta'nın BM Daimi Temsilcisi sıfatıyla ve aynı zamanda BM Genel Sekreteri'nin Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar Özel Temsilcisi olarak hazırladığı raporu sunmaya başladı. Raporda, İsrail güçleri tarafından 2025 yılında Gazze ve Batı Şeria'da gerçekleştirildiği iddia edilen 127 cinsel şiddet vakası detaylandırılıyordu. Frazier, 'Bu rakamlar yalnızca doğrulanabilen vakaları içeriyor, gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğine dair güçlü emareler var' dedi. Danon, daha Frazier sözlerini tamamlamadan salon mikrofonunu açtı ve 'Bu oturum, İsrail'i yıldırmak için Hamas propagandasının bir uzantısıdır' çıkışında bulundu.
Danon'un Skandal İfadeleri
Danny Danon, konuşmasında BM'yi 'teröristlere çalışan bir platform' olarak nitelendirdi. 'Sayın Frazier, siz Malta'dansınız. Akdeniz'de mültecilere ne yaptığınızı konuşalım isterseniz' diyerek kişiselleştirdiği tartışma, salonda büyük yankı buldu. Danon ayrıca 'Bu iddiaların hiçbiri bağımsız delillere dayanmıyor. Tamamen siyasi bir linç kampanyasıyla karşı karşıyayız' dedi. Frazier ise sakinliğini koruyarak, 'Bugün burada devletler arası diplomatik nezaket kurallarının nasıl hiçe sayıldığını hep birlikte izliyoruz' yanıtını verdi.
Dünyadan Tepkiler Yağıyor
Türkiye'den Sert Kınama
Oturumun ardından söz alan Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi, 'Bu seviyedeki bir diplomatik hadsizlik, yalnızca İsrail'in uluslararası hukuka saygısızlığının değil, aynı zamanda BM kurumlarına duyduğu güvensizliğin de göstergesidir' açıklamasında bulundu. Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı adına da ortak bir kınama metni sunacaklarını belirtti.
Batı'dan Ölçülü Tepkiler
Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi, 'İfade özgürlüğü başka, diplomatik teamüllere aykırılık başkadır' derken, ABD temsilcisi ise 'Tüm tarafları itidale davet ediyoruz' demekle yetindi. İngiltere ve Fransa, daha sert ifadeler kullanarak Danon'un özür dilemesi gerektiğini belirtti.
Cinsel Şiddet İddialarının Hukuki Boyutu
UCM ve Uluslararası Adalet Divanı Süreçleri
2025 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), İsrail aleyhine açılan savaş suçları dosyasında soruşturmayı genişletmişti. Halihazırda UCM savcıları, Gazze'deki alıkoyma merkezlerinde sistematik cinsel şiddet uygulandığına dair ifadeler topluyor. İsrail ise UCM'yi tanımadığını yineleyerek, 'hiçbir uluslararası mahkemenin İsrail askerini yargılama yetkisi yoktur' pozisyonunu sürdürüyor.
İnsan Hakları Örgütlerinin Tepkisi
Uluslararası Af Örgütü ve Human Rights Watch, 2026 Mart ayında yayımladıkları ortak raporda, İsrail askeri mahkemelerinde Filistinlilere yönelik cinsel saldırı suçlarının neredeyse tamamen cezasız kaldığını belgelemişti. Bu rapor, dünkü BM oturumunun temel referanslarından biri oldu.
BM'nin Geleceği: Reform mu, İflas mı?
Uzman Görüşleri
Columbia Üniversitesi'nden uluslararası ilişkiler profesörü Dr. Sarah Leah Whitson, 'Bu olay, BM'nin 2026 itibarıyla nasıl bir yol ayrımına geldiğini gösteriyor. Eğer üye devletler arasında bu tür diplomatik hadsizlikler normalleşirse, BM'nin varlık nedeni sorgulanır hale gelir' değerlendirmesinde bulundu. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise yazılı açıklamasında, 'Bu tür söylemler, BM'nin temel ilkeleriyle bağdaşmamaktadır' demekle yetindi.
Oturum Sonuçları ve Taslak Karar
Oturumun sonunda 134 ülke, İsrail'in işbirliğine yanaşmamasını kınayan ve bağımsız bir soruşturma talep eden karar tasarısına destek verdi. ABD, Avusturya, Macaristan ve iki Pasifik ülkesi karara ret oyu verirken, 20 ülke çekimser kaldı. Uzmanlar, bu tür kararların bağlayıcılığının sınırlı olduğunu ancak diplomatik baskıyı artırdığını belirtiyor.
BM Genel Kurulu'ndaki bu sarsıcı oturum, İsrail'in uluslararası alandaki yalnızlığını ve BM içindeki kutuplaşmayı gözler önüne serdi. Frazier ve Danon arasındaki gerilim, belki de BM tarihinin en diplomatik olmayan anlarından biri olarak kayıtlara geçecek. Peki, sizce bu tür diplomatik krizler uluslararası barışı tehdit eden temel sorunları çözmeye yardımcı olabilir mi, yoksa tam tersi mi? Düşüncelerinizi paylaşın.
